طراحی مدل حکمرانی شرکتهای دولتی در چارچوب سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی
نویسندگان
1 گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران ایران.
2 دانشیار، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استاد، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 استاد، گروه اقتصاد، مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، تهران، ایران.
doi
10.22059/jipa.2021.311674.2833چکیده
هدف: شرکتهای دولتی در صنایع حساس، استراتژیک و زیرساختی مانند انرژی و حملونقل فعالیت میکنند. اداره این شرکتها بایستی مبتنی بر نظام حکمرانی خاص و مشخصی صورت گیرد؛ این در حالی است که در کشور، مدل یا سیستم خاصی برای حکمرانی شرکتهای دولتی وجود ندارد. از این رو، هدف از این پژوهش، طراحی مدل حکمرانی شرکتی در شرکتهای دولتی با بهرهگیری از اقتضائات و رهنمودهای سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی است. روش: پژوهش حاضر از روششناسی آمیخته بهره برده است. در مرحله نخست، بهمنظور شناسایی الزامات و اقتضائات سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی برای حکمرانی شرکتهای دولتی، دادههای مرتبط با متن «سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی»، ادبیات نظری و 19 مصاحبه عمیق و نیمهساختاریافته با خبرگان با استفاده از روش تحلیل تم، تجزیهوتحلیل شد. در مرحله دوم و در بخش کمّی پژوهش، بهمنظور بررسی اعتبار مدل طراحیشده، یافتههای مرحله دوم در قالب پرسشنامهای طراحی و از طریق روش دلفی فازی تجزیهوتحلیل شد. یافتهها: تجزیهوتحلیل دادهها در بخش کیفی، حاکی از این است که مدل حکمرانی شرکتی مبتنی بر سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی، بایستی بر مبنای چهار ویژگی «انطباقپذیری»، «عدالت مشارکتمحور»، «فسادزدایی و سلامت» و «مدیریت جهادی» طراحی شود. در ادامه تحلیل ادبیات نظری و مصاحبههای انجامشده، 103 مفهوم در راستای الزامات تحقق این ویژگیها شناسایی شد که در قالب 22 تم فرعی انتزاع یافت. همچنین نتایج اعتبارسنجی این تمهای فرعی، بهمثابه الزامات طراحی مدل حکمرانی مطلوب در مرحله دوم، نشان داد که کلیه این الزامات، بهاستثنای یک مورد، به تأیید خبرگان رسیده است. نتیجهگیری: به خطمشیگذاران و تصمیمگیرندگان توصیه میشود که برای محققساختن نظام حکمرانی شرکتی مبتنی بر سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی، «پیچیدگی و تنوعبخشی»، «ذینفعمحوری»، «شفافیت اطلاعات» و «خادمیت» را در طراحی مدل مطلوب مدنظر قرار دهند.