فهم پدیده بهحاشیهراندهشدن در سازمان؛ کاوشی در متنِ روایتهای کارکنان یک سازمان دولتی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران.
doi
10.22059/jipa.2022.348710.3216چکیده
هدف: زندگی سازمانی، نوعی زندگیِ روایی و تجربه کارکنان در سازمان آغشته با داستانها و روایتهای مثبت و منفی است. تجربه طردشدن از متن سازمان و بهحاشیهرفتن، یکی از تجاربی است که در سالهای اخیر، روایتهای زیادی را در محیطهای کاری با خود بهدنبال آورده است. هدف این پژوهش، فهم پدیده بهحاشیهراندهشدن کارکنان در سازمان با واکاوی روایت و داستانهای افرادی است که در یک سازماندولتی این پدیده را تجربه کردهاند. روش: در گام نخست و مبتنی بر روش نمونهگیریِ هدفمند، مشارکتکنندگان اولیه پژوهش انتخاب و در ادامه با مشارکت و همفکریِ ایشان، مشارکتکنندگان دیگری با روش نمونهگیری گلوله برفی انتخاب شدند. روایتهای و تجربهزیسته کارکنان با انجام 60 مصاحبه احصا و تحلیل شد. عناصر معنایی مشترک از دل داستانها و روایتهای این مشارکتکنندگان، استخراج و با فن تحلیل مضمون، در قالب پیشایندها، مصادیق و پسایندهای بهحاشیهراندهشدن ارائه شد. عناصر معنایی مشترک از بهحاشیهراندهشدن، مواردی بودند که در بیش از نیمی از مصاحبهها به آنها اشاره شده بود. یافتهها: بر اساس یافتههای بهدستآمده، الگوی بهحاشیهراندهشدن کارکنان در سازمان تدوین و به بحث گذاشته شد. شناسایی پیشایندها (غیربومیستیزی، سقف و محدودیت در حقوق پرداختی، مدرکگرایی و...)، مصادیق (ترک خدمت مجازی، کاهش تعهد نگرشی، کاهش عملکرد وظیفهای و...) و پسایندهای (نافرمانی مدنی، بیاعتنایی به کار و محل کار، ترک سازمان و...) بهحاشیهراندهشدن کارکنان همراه با ابعاد و عناصر تشکیلدهنده هر یک از این مقولهها، از جمله یافتههای پژوهش بود. نتیجهگیری: یافتههای پژوهش، حاکی از دو نوع بهحاشیهراندهشدن در سازمان بود که با نامهای بهحاشیهراندهشدنِ تحمیلی و بهحاشیهراندهشدنِ ترجیحی مورد بحث و واکاوی قرار گرفت. در پایان رهنمودهایی جهت مقابله با این پدیده در سازمان ارائه شد.
