تحلیل گفتمان رهبری مسلط امامخمینی(ره) در بسیج مردمی بر مبنای ایدئولوژی مذهبی در فرآیند پیروزی انقلاب اسلامی
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان، زاهدان، ایران
2 عضو هیئت علمی گروه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه محقق اردبیلی
doi
چکیده
پیروزی انقلاباسلامی ایران نتیجهی توانمندی رهبری بینظیر امامخمینیv در بسیج نیروهای مذهبی و در همان زمان توان تاثیرگزاری بر گروههای غیر مذهبی و ملی - مذهبی در پذیرش رهبری مقتدرانه و انسجام بخش بود. توانمندی بسیج مردمی ایشان چنان مقتدرانه و مدبرانه بود که همه گروههای سیاسی ناچار به پذیرش این رهبری شدند و نفوذ کلام ایشان در جامعه و گروههای سیاسی سبب شد تا همگان خود را با ایشان هماهنگ سازند و از این رو امام نقش بینظیری در فرآیند پیروز انقلاب اسلامی ایفا کردند. تمامی نیروهای نهفته در بستر سیاسی - اجتماعی ایران که دست کم از دوران مشروطیت انباشت و رشدشان آغاز شده بود و از این نظر تا حدودی به سازماندهی و انسجام رسیده بودند ناچار شدند از این طوفان انقلابی که امام آغاز کرده بودند تبعیت کنند و به همین دلیل، این انقلاب بدون رهبری بیبدیل و فرهمند امام خمینیv به نتیجه نمیرسید. پژوهش پیشرو در پی واکاوی و بازنمایی گفتمان بسیچگرای رهبری و مدیریت امام خمینیv در جریان انقلاب اسلامی و توان غلبه آن بر گفتمانهای رقیب، لیبرال (ملی - مذهبی) و چپ (مارکسیستی - لنینیستی) است. بر اساس فرضیهی پژوهش، شیوهی مفصلبندی گفتمان سیاسی، اجتماعی و پرکتیس گفتمانی امام خمینی چنان بود که موفق شد ضمن به حاشیهرانی گفتمانهای رقیب که سالها در جامعهی ایران فعال بودند و در کنار آن برجستهسازی گفتمان خودی، بیشترین حد از قابلیت دسترسی و اعتبار را برای آن فراهم آورده و خوانش ایشان از گفتمان سیاسی اسلامگرا را به عنوان گفتمان اصلی در جریان انقلاب اسلامی هژمونیک سازد. بدین ترتیب، گفتمان امامخمینیv در بسیج سیاسی مردم و تحقق انقلاب از گفتمان نخبهگرای گروهها و روشنفکران ملیگرا، نهضت ملی و چپهای غیرمذهبی و مذهبی، به دلیل استحکام مفصلبندی گفتمانی و پرکتیس اجتماعی یعنی تطابق با شرایط جامعه اسلامی ایران و اندیشههای عقیدتی و ایمانی مردم و وجود نهادهای قدرتمند مذهبی و در مقابل عدم وجود این شرایط در گروههای رقیب، نقش بارزتری ایفا کرده است.