اعتبارسنجی چهار نمایهی خشکسالی هواشناسی بر اساس حلقه های رشد درختان غیر مثمر (مطالعهی موردی مشهد)
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه بوعلی سینا همدان
2 دانشجوی دکتری مهندسی آب دانشگاه فردوسی مشهد
3 دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه فردوسی مشهد
4 استاد دانشگاه فردوسی مشهد
doi
چکیده
مدیریت منابع آب و برنامهریزی آن بطور فزایندهای تحت تأثیر تغییرات آب و هوایی، بخصوص در مناطق خشک و نیمه خشک، میباشد. جامعهی آماری مورد استفاده شامل بارندگی فصلی و سالانه با طول گروه آماری20 ساله براساس توصیههای سازمان جهانی هواشناسی، و سن درختان، مورد سنجش بود. بدین ترتیب، با مشارکت دادن طول مناسبی از گروه دادهها و 5 مکان در مشهد (آبقد، طرقبه، زشک، طرق، و اولنگ) و سه گونه درخت در تحلیل خشکسالی، اریبی زمانی و مکانی گروه دادهها حذف گردید. گفتنی است که نیاز آبی درختان انتخاب شده تنها بهوسیلهی بارندگی تأمین میشده، و به هیچ عنوان تحت آبیاری نبودهاند. در مقیاس فصلی نتایج تمامی شاخصها به جز RAI، از نظر تعداد تقریبا مشابه یکدیگر، لکن در مقیاس سالانه، نتایج سه شاخص Z، SPI و RAI با اندک تفاوت جزئی به یکدیگر نزدیک، ولی متفاوت از شاخص PNPI میباشند. به نظر میرسد PNPI در برآوردهای سالانه شاخص مناسبی نبوده و افزایش بازهی زمانی سبب اخلال در براوردهای PNPI میشود. نتایج حاکی از همبستگی زیاد بین مقدار شاخصهای خشکسالی و ضخامت حلقههای رشد در فصلهای بهار و زمستان نسبت به سایر موارد میباشند. باید اشاره داشت که پاسخ درخت بید به تغییرات بارش نسبت به دو درخت راش و تبریزی بهتر بوده، و با نوسانهای بارش بیشتر همخوانی دارد. نتایج به خوبی نشان میدهند که شاخصهای مورد مطالعه روند همسویی را در رابطه با ضخامت حلقههای رشد دارند. براین مبنا، تمامی شاخصها تقریباً 8 خشکسالی را با شدتهای گوناگون برای دورهی مورد مطالعه نشان میدهند، لکن شاخص SPI طی دورهی مورد مطالعه، خشکسالیهایی را با شدتهای کمتری نسبت به دیگر شاخصها نشان داده است، که میتواند توجیهگر افزایش ضخامت نسبی حلقههای رشد در آن سالها باشد، زیرا افزایش ضخامت حلقهها به مراتب تابع طبیعت در ریزشهای حجمی و متناسب با نیاز آبی گیاه است