ارزیابی و تحلیل سایزموتکتونیک و توان لرزه‌خیزی حوضه آبخیز افچه، بیله‌سوار

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیای طبیعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 دانشجویی دکتری ژئومورفولوژی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی اردبیل ایران

doi
چکیده

از این رو آگاهی از وضعیت فعالیت‌های نئوتکنیک و توان لرزه‌خیزی منطقه جهت جلوگیری از ساخت و ساز غیر‌اصولی در حوضه‌ مورد تحقیق ضروری است. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی توان لرزه‌خیزی گسل‌ها در حوضه‌ بیله‌سوار است. در این پژوهش برای ترسیم نقشه‌ها و تحلیل آن‌ها از نرم‌افزار ArcGIS استفاده شد. ابتدا با استفاده از نقشه زمین‌شناسی 1:100000 سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در حوضه‌ مورد مطالعه، گسل‌های (اصلی و فرعی) تعیین و طول آن‌ها مشخص شد. سپس توان لرزه‌زایی گسل‌های منطقـه با استفاده از روابط زارع(1374)، نوروزی (1985) و نوروزی و اشجعی (1978) محاسبه شد. با توجه به نتایج، متوسط توان لرزه‌زایی بر حسب ریشتر در گسل‌های حاجی محمود قره‌ککیل 53/4، گورچینلو حاجی‌بیوک 09/4، حاجی اسماعیل ایمان‌خان 37/4، حاجی قدرت‌کندی 80/4، قشلاق آق‌برون 38/4، شابی‌کندی 03/5، ایده‌لو 24/5، کهل‌قشلاق 56/4، حاجی نورش‌کندی 32/4، قشلاق محمودلار 47/4، قشلاق حاج اکبر 39/4، جهان خانملو 75/3 و چای قشلاقی سیاب 53/3 است. نتایج حاصله نشان داد که منطقه مورد مطالعه، به‌خصوص بخش‌های مرکزی به سمت جنوب حوضه به‌علت تمرکز خطواره‌های گسلی، از نظر لرزه‌خیزی مستعد است و امکان وقوع زمین‌لرزه‌هایی با بزرگی بیش‌تر از 4 ریشتر در آن است. گسل‌های ایده‌لو، شابی‌کندی و حاجی قدرت‌کندی به‌ترتیب دارای بالاترین توان لرزه‌زای در منطقه هستند. بررسی‌ها هم‌چنین نشان می‌دهد که بین توان لرزه‌زایی گسل‌ها با طول گسل ارتباط مستقیم وجود دارد. با توجه به نبود مطالعات کافی در مورد تکتونیک و لرزه‌خیزی منطقه، بایستی به‌جهت حصول اطمینان بیش‌تر، مطالعات دیگری در رابطه با سایزموتکتونیک و‌ پهنه‌بندی منطقه از نظر لرزه‌خیزی نیز انجام گیرد.