فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: در سازمان‌هایی که سازوکارهای انتخابی در تغییر مدیران ارشد تأثیر اندکی داشته و شاخص‌های غیرعملکردی در ماندگاری مقامات در قدرت نقش برجسته‌ای دارند، متصدیان سمت‌های عالی سازمان برای ادامه مسئولیت، از خود تمایل آشکاری بروز می‌دهند. متخصصان روان‌شناسی مغز از طریق پدیده هوبریس، این موضوع را تشریح کرده‌اند. هوبریس نوعی تغییر شخصیت است که توسط یک عامل خارجی ـ قدرت ـ تحریک شده و از طریق تغییرات حاصل از شیمی مغز جنبه تاریک شخصیت مدیران آشکار می‌شود. این پدیده، اغلب به عواقب منفی شخصی و سازمانی منجر می‌شود. از این رو، هدف از این پژوهش طراحی الگوی پدیده هوبریس در مدیران ارشد سازمان‌های دولتی بوده است.روش: این پژوهش به روش آمیخته متوالی (کیفی و کمی) در سه مرحله انجام شده است. در مرحله نخست، برای شناسایی عوامل مؤثر بر  پدیده هوبریس از روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد استفاده شد. مصاحبه‌شوندگان 15 نفر از مدیران ارشد سازمان‌های دولتی بودند که بر اساس قاعده اشباع نظری با آنها مصاحبه شد. در مرحله دوم برای تعیین میزان اهمیت از روش دلفی استفاده شد و در مرحله سوم از طریق طراحی پرسش‌نامه تحلیل عاملی تأییدی انجام شد. در این مرحله 471 نفر از مدیران پیمایش شدند.یافته‌ها: در این پژوهش، مقوله محوری از طریق سه بعد (مبنای مدیریتی، شخصیتی ـ نوروتیک و عملکردی) به ‎همراه 12 مؤلفه استخراج شد و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻋﻠﯽ، ﺷﺮاﯾﻂ مداخله‌گر، راﻫﺒﺮدﻫﺎ و ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎ ﺗﺪوﯾﻦ شده و الگوی ﻧﻬﺎﯾﯽ اراﺋﻪ ﺷﺪ. میزان اهمیت عوامل مؤثر بر پدیده هوبریس و همچنین راهبردها و اولویت‌بندی آنها با استفاده از روش دلفی و نتایج حاصل از تحلیل عاملی تأییدی پدیده محوری ارائه شدنتیجه‌گیری: آگاهی از ماهیت پدیده هوبریس به ریشه‌یابی صحیح برای اجرای راهبردها و سازوکارهای غلبه بر پیامد منفی این پدیده و افزایش شاخص عمومی سلامت و بهره‌وری کمک می‌کند. پژوهش حاضر، در حوزه رهبری و پدیده هوبریس، نوآوری‌های تئوریکی و نظری به ‌همراه داشته و به کارفرمایان و پژوهشگران در درک و شناخت بهینه از الگوی پدیده هوبریس کمک می‌کند.