فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پیشرفت‌­های روزافزون فناوری‌­های نوظهور در تمامی عرصه‌­ها منجر به تحولات عمیقی در سطح جوامع شده است. نظام­‌های حقوقی و قضایی نیز دستخوش تحولات فناورانه بوده­‌اند. آنها به‌دنبال سیستمی با قابلیت دیجیتالی هستند که در آن خدمات قضایی و در نتیجه آن عدالت برای همه شهروندان در دسترس است. سیستم قضایی در کشور ما درگیر برخی چالش‌­هاست از جمله اطاله دادرسی که با وجود استفاده از سامانه‌­های متعدد در سیستم قضایی کشور هنوز مرتفع نشده است. بهره­‌مندی از تحول دیجیتال به عنوان راهکار حل چالش‌­ها و همچنین پتانسیلی برای ایجاد فرصت­‌های جدید در ارائه بهتر خدمات قضایی مؤثر خواهد بود. این مقاله با هدف طراحی چارچوب مفهومی تحول دیجیتال قضایی تدوین شده است تا دیدگاهی نظام­‌مند در راستای تحول در قوه قضائیه ایجاد نماید.روش: پس از مطالعه پیشینه موضوع و مطالعه تطبیقی و تحلیل محتوای پژوهش­­‌های بین‌­المللی، چارچوب اولیه طراحی شد. سپس طی برگزاری دو مرحله گروه کانونی، چارچوب اولیه اعتبارسنجی شد. گروه کانونی اول متشکل از شش نفر از خبرگان حقوقی قضایی و گروه دوم هفت نفر از خبرگان حوزه حقوق و فناوری اطلاعات بودند.یافته‌ها: در نهایت چارچوب با هفت بخش اصلی طراحی گردید که شامل توانمندسازها (شامل دو لایه مؤلفه‌­های زیرساختی و مؤلفه­‌های فناورانه)، کاربردها (شامل چالش‌ها، محرک­‌ها و فرصت­ها)، اکوسیستم قضایی (شامل دو لایه ذی‌نفعان داخلی و ذی‌نفعان خارجی)، حکمرانی تحول دیجیتال، نقشه راه تحول دیجیتال (شامل سه لایه چشم‌­انداز، اهداف و برنامه‌­ها) و سفر تحول دیجیتال (شامل پنج مرحله) است.نتیجه‌گیری: برای ایجاد تحول دیجیتال قضایی می­‌بایست دیدگاهی نظام­‌مند ایجاد شود که علاوه بر ابعاد سخت مانند فناوری­‌ها، ابعاد نرم مانند فرهنگ، مهارت­‌ها و قوانین را نیز مدنظر قرار دهد. انواع مختلف ذی‌نفعان را مورد توجه قرار دهد و در جهت حل چالش­‌ها از منافع و محرک‌­های فناوری‌­ها بهره ببرد. همچنین باید چشم‌­اندازی شفاف و اهداف و برنامه­‌های مشخصی در این راستا تدوین گردد.