قانون اساسی و حقوق بشر در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته حقوق عمومی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
چکیده
با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران شاهد شکل گیری ساختاری از نظام حقوقی و حکومتی هستیم که بر اساس اصول و قوانین اسلامی پی ریزی شده و مُبیّن پارادایمی است که حقوق ملت را بر مبنای ارزشهای دینی شکل داده است. قانون اساسی به عنوان مهمترین سند حقوقی هر کشور که چارچوب نظام حقوقی جامعه را شکل میدهد، جلوه و منظر چنین حقوق و ارزشهایی است. قانون اساسی با توجه به کرامت انسانی در اسلام حقوق مختلف (مدنی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی) را برای ملت به رسمیت شناخته است، که با توجه به مبنای این حقوق، میتوان قائل به حقوق بشر اسلامی به مثابه الگویی تئوریزه شده بر اساس ارزشهای اسلامی شد. این مقاله با طرح این سؤال که جایگاه و نوع تبیین حقوق ملت (حقوق بشر) در قانون اساسی چگونه تبیین میشود؟ در قالب فرضیه معتقد است که قانون اساسی با تأکید بر کرامت بشر و حقوق ملت به عنوان یک واجب الهی – انسانی نویدبخش الگویی خاصی از منظر اسلام است. این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی بعد از واکاوی مفاهیم اصلی مانند حقوق بشر و کرامت انسانی در بخش نخست به بررسی ابعاد توجه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به حقوق بشر و مصادیق آن میپردازد.