مهاجرت به‌مثابه ارزش (واکاوی معنایی مهاجرت از منظر اقدام‌کنندگان به مهاجرت‌های بین‌المللی)

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران. ایران

2 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران. ایران

doi
10.22059/jisr.2024.368680.1461
چکیده

مطالعۀ حاضر با هدف شناخت معنای مهاجرت از منظر اقدام‌کنندگان به مهاجرت در پی مطالعۀ علل پنهان مؤثر بر تصمیم و اقدام به مهاجرت در ژرفای ذهن کنشگر ایرانی است. این مطالعه با رویکردی تفسیرگرا، اقدام به مهاجرت را حاصل درگیری فعالانۀ سوژه‌های معناساز با شرایط منتهی به تصمیم و اقدام به مهاجرت می‌داند و با رویکردی پدیدارشناسانه، مفهوم مهاجرت را همان‌گونه که در آگاهی کنشگران نشسته است، واکاوی می‌کند.در این پژوهش به روش پدیدارشناسی و مصاحبۀ عمیق، موضوع مورد نظر بررسی شده است. روش نمونه‌گیری هدفمند است و یافته‌ها به شیوۀ کلایزی تحلیل شده‌اند.مطابق یافته‌ها، اقدام به مهاجرت واجد ابعاد ذهنی و عینی است. بعد ذهنی مهاجرت به‌عنوان ارزشی اجتماعی نقش اساسی در انتخاب آن به‌عنوان راهکار برون‌رفت از شرایط نامطلوب ایفا می‌کند. همچنین این بعد ارزشی، نقش عمده‌ای در اقدام به مهاجرت دارد؛ ابزاری که پذیرش اجتماعی دارد و از مطلوبیت عام برخوردار است.نتایج نشان می‌دهد مهاجرت‌کردن جدای از اقدامی عملی و واقعیتی عینی که به انواع دلایل خرد و کلان فردی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی انجام می‌پذیرد، به‌مثابۀ ارزشی اجتماعی در ذهن کنشگران برساخت شده است. در این ذهنیت، موفقیت در پذیرش و نهایتاً مهاجرت‌کردن پاداشی به شایستگی، استعداد و توانایی فرد اقدام‌کننده است.