مطالعه پدیدارشناسانه جستجوی نظریه دوم پزشکی
نویسندگان
1 پزشک و دکتری جامعهشناسی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jisr.2024.368317.1460چکیده
نظریۀ دوم پزشکی نظریهای است که توسط پزشک دوم دربارۀ نظر پزشک اول و تشخیص و درمانی که به بیمار پیشنهاد داده صادر میشود. گرچه کسب نظریۀ دوم ممکن است برای بیمار فوایدی داشته باشد، دلالتهایی همچون ناکارآمدی پزشکی مدرن و مشکلات نظام سلامت و پیامدهایی مانند سردرگمی بیماران، استفادۀ بیشازحد از منابع و امکانات و تحمیل هزینههای اقتصادی به بیمار و نظام سلامت دارد. بررسی این پدیده از منظری جامعهشناسانه میتواند در شناسایی ابعاد خرد و کلان و مدیریت آن کمککننده باشد. از اینرو هدف این مطالعه، شناسایی پدیدۀ نظریۀ دوم پزشکی و عوامل مؤثر بر آن براساس تجربیات بیماران است.این مطالعۀ پدیدارشناسانه، با تحلیل دادههای حاصل از مصاحبه با 40 نفر از کسانی که برای یک بیماری اقدام به گرفتن نظریۀ دوم پزشکی کرده بودند، انجام شد.شش عامل بر جستوجوی نظریۀ دوم پزشکی مؤثر هستند: ماهیت بیماری، ویژگیهای دانش و پراتیک پزشکی، رابطۀ پزشک-بیمار، اتونومی بیمار، عوامل ساختاری (شامل پزشکی تجاری و کالاییشدن سلامت، تفاوت سطح توسعه، فقدان نظام ارجاع و بیمههای درمانی) و هدایت پزشک اول.پدیدۀ نظریۀ دوم در ایران موضوعی است که تاکنون نادیده گرفته شده و بیماران در نبود هر نوع راهنمایی و پروتکل رسمی براساس ادراکات و منابع خود به پزشکان مختلف مراجعه میکنند. برنامهریزی برای هدفمندکردن نظریۀ دوم میتواند هم به کاهش سرگردانی بیماران و کاهش هزینههای درمانی آنها کمک کند و هم از استفادۀ بیشازحد از منابع و امکانات سلامت پیشگیری نماید.