ارزشیابی آزاد از هدف خطمشی گندم جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 کارشناس ارشد، گروه مدیریت دولتی و سیاستگذاری عمومی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
2 استادیار، گروه مدیریت دولتی و سیاستگذاری عمومی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
doi
10.22059/jipa.2019.280756.2542چکیده
هدف: اغلب، خطمشیها را مبتنی بر اهدافشان ارزشیابی میکنند؛ اما بررسیهای ارزشیابی برنامههای عمومی نشان میدهد که ارزشیابیِ خودِ هدف، بیش و پیش از رسیدن خطمشیها به اهداف اهمیت دارد. سرمنشأ این توجه اساسی به ارزشیابی هدف، رویکرد «ارزشیابی آزاد از هدف» اسکریون است. یکی از خطمشیهای مهم هر کشور، خطمشی در قبال محصولات اساسی کشاورزی است و گندم، مهمترین محصول اساسی ایران بهشمار میرود. هدف از مقاله حاضر، ارزشیابی آزاد از هدفِ خطمشی گندم، متناسب با ارزشها و اقتضاهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران است. روش: دادههای پژوهش که از طریق مصاحبه و مرور اسناد گردآوری شدهاند با استفاده از روش ارزشیابی زمینه در رویکرد جامع ارزشیابی CIPP استافل بیم و بهرهگیری از روش تحلیل مضمون نظریهمحور (قیاسی) تحلیل شد. یافتهها: با استفاده از نمودار وسیله ـ هدف، سلسلهمراتبی از اهداف خطمشی گندم ارائه شده است. با استفاده از نمودار درخت اهداف، امکان تحلیل راهبردهای بدیل برای خودکفایی فراهم شده است. با شناسایی نیازهای کشاورزان و مردم، مؤلفههای زمینهای خطمشی گندم در قالب مسائل، داشتهها، فرصتها تحلیل شده است. نتیجهگیری: نتایج پژوهش بیانگر نوعی از جابهجایی اهداف در برنامههای کلیدی گندم کشور، توقف در سطحی از زنجیره وسیله ـ هدف، یعنی قطع واردات گندم و بازماندن از ادامه حرکت بهسمت ارزشها و اهدافِ مهمتر و نیز محدود شدنِ دامنه اهداف به افزایش تولید گندم است. پیوند عواقب برآمده از ضعف در دقت، عمق و وسعت اهداف این برنامهها با مسائلی مانند نداشتن مدیریت و کمبود منابع آبی، دستمایه واکاوی کردن کل جهتگیری خطمشی گندم کشور شده است. نوآوری پژوهش حاضر، کاربست یکی از مدلهای کلاسیک ارزشیابی در یک خطمشی مهم و واقعی کشور و نشاندادن کارآمدی آن است.
