مطالعه منابع و عوامل مؤثر بر دریافت حمایت اجتماعی در میان نودانشجویان

نویسندگان

1 گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jisr.2024.368810.1462
چکیده

حمایت اجتماعی یکی از متغیرهای مورد مطالعه در علوم اجتماعی به‌طور عام و روان‌شناسی اجتماعی و سیاست‌گذاری اجتماعی به‌طور خاص است. پیچیدگی‌ها و عدم تعادل‌های متعدد که از مشخصات کنونی و فزایندۀ جوامع مدرن در سطوح مختلف (کلان و خرد) است، مطالعات بیشتر و مداخلات حرفه‌ای را برای حمایت از افراد در حوزۀ مسائل آسیبی ناشی از تعاملات اجتماعی اقتضا می‌کند. حمایت اجتماعی یکی از مهم‌ترین این حوزه‌ها است که با تأثیرگذاری بر عرصه‌های مختلف فردی و اجتماعی سلامت روانی و بهره‌وری افراد را ارتقا می‌دهد و فرد را برای مواجهه با مشکلات یاری می‌رساند. نودانشجویان به‌دلیل اینکه در یک وضعیت انتقالی به‌لحاظ جمعیت‌شناختی و حرفه‌ای و تحصیلی قرار می‌گیرند، با چالش‌های استرسی مهمی مواجه می‌شوند که برای موفقیت تحصیلی و حفظ سلامتی (روانی و جسمی) نیازمند برخورداری از حمایت اجتماعی و شناخت منابع مؤثر آن هستند. از این‌رو، این پژوهش به واکاوی این منابع می‌پردازد.این منابع با بهره‌گیری از روش کیفی و با ابزار مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته از متخصصان علوم رفتاری و علوم اجتماعی واکاوی شد. سپس مضمون‌ها با تحلیل تماتیک شناسایی و مورد تحلیل قرار گرفت.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد نهاد خانواده، فضای آموزشی، رسانه‌های جمعی و شبکه‌های اجتماعی و همچنین گروه‌های دوستانه از جمله منابع ارائه‌دهندۀ حمایت‌های اجتماعی به نودانشجویان هستند. دریافت حمایت‌های اجتماعی نیز با توجه به ویژگی‌های فردی، اجتماعی و خانوادگی متفاوت‌اند.مطابق نتایج، حمایت اجتماعی، برخلاف دیدگاه‌های تقابلی که آن را صرفاً یا امری روانی یا امری اجتماعی تلقی می‌کنند، امری درهم‌تنیده و اجتماعی-روانی است که منابع آن بسته به شرایط حامی و متقاضی، از ویژگی‌های فردی، شخصیتی و روانی تأثیر می‌پذیرد.