فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خانواده عنصر اصلی و ستون بنیادین نظام اجتماعی در اسلام و زیست‌بوم فرهنگی-تاریخی ایران است. با وجود این خانواده در ایران تحت تأثیر تغییرات بسیار زیادی است که به‌لحاظ کمیت و کیفیت، ساختار خانواده و فرایندهای آن را متحول کرده است. هدف پژوهش حاضر واکاوی درک و فهم زنان و مردان از تغییرات خانواده است. مطالعۀ حاضر با رویکرد کیفی انجام گرفته است. داده‌ها به روش مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با 26 نفر جمع‌آوری و تحلیل مضمون شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد مشارکت‌کنندگان تغییرات بنیادینی را در نهاد خانواده احساس می­کنند. پنج محور اصلی این تغییرات عبارت‌اند از: پادارزش حاد، وارونگی جنسیتی نقش، گسیختگی انتظارات و ارتباطات، والدگری نابسند و چارچوب‌گریزی جنسی. در نقشۀ مضمونی تحقیق، مضمون پایه عبارت است از «فردیت فرانهادگرا» که به شرایطی از تلاطم و گسیختگی در ساختار خانواده به‌لحاظ مفهومی و در برساخت اجتماعی اشاره دارد. مطابق نتایج، مضامین یکدیگر را بازتولید کرده و همۀ مضامین به بازتولید فرانهادگرایی فردگرا کمک می‌کنند. خانواده نسبت به ارزش‌ها و هنجارهای فرهنگی و تاریخی در یک شرایط گذار تغییر به‌سمت ارزش‌های مدرن قرار گرفته است. درک و فهم این موضوع از سوی سیاست‌گذاران اجتماعی و فرهنگی، یک بایستۀ مهم به‌نظر می‌رسد.