طراحی مدل ارزیابی خودگردانی محلی در سطح استانهای جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامهریزی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه مدیریت دولتی مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامهریزی، تهران، ایران
3 دکتری، گروه مدیریت دولتی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامهریزی، تهران، ایران
doi
10.22059/jipa.2019.261243.2303چکیده
هدف: تمرکزگرایی و سازماندهی نامتراکم استانها بهدلیل گستردگی کشور، تنوع قومی و مذهبی و حجم زیاد خدمات عمومی، جمهوری اسلامی ایران را با کاهش بهرهوری، تضعیف حاکمیت محلی و اشاعه ملیگرایی قومی و مذهبی مواجه است. هدف از اجرای این پژوهش، شناسایی شاخصهای حکومت خودگردان محلی، بهعنوان یکی از انواع حکومتهای محلی نامترکز است. روش: مدل این پژوهش با استفاده از روش آمیخته طراحی شده است. بهدلیل کامل نبودن پژوهشهای پیشین و همچنین موقعیت متفاوت ایران از نظر تنشهای قومی و اقلیمی، موقعیت جغرافیایی ـ سیاسی و اقتصاد دولتی، در مرحله اول، طراحی الگوی ارزیابی خودگردانی محلی با استفاده از روش تحلیل محتوای جهتدار و مصاحبه با 16 خبره، انجام گرفت. در ادامه از طریق مدلسازی معادلات ساختاری، الگوی اولیه آزمون شد. یافتهها: پس از تحلیل نتیجۀ مصاحبهها، عناصر هویت قانونی، مردمسالاری، وظایف حکومتی، اختیارات تصمیمگیری و سازمانهای عمومی، از 567 کد اولیه، 150 مفهوم و 22 مقوله استخراج شدند. همچنین نتیجه آزمون کمی الگوی اولیه، حکایت از تأیید کلیه مقولهها و مفهومهای مدل غیر از مقوله تحزبگرایی داشت. در نهایت به ارزیابی وضعیت خودگردانی استانها از طریق این مدل، پرداخته شد. نتیجهگیری: از آنجا که تاکنون مدلی برای ارزیابی خودگردانی استانها طراحی نشده است، نتایج این پژوهش میتواند برای تمرکززدایی استانها استفاده شود. نتایج نشان داد که استانهای تهران، خراسان رضوی و اصفهان، در خودگردانی وضعیت بهتری دارند، در مقابل استانهای سیستان و بلوچستان، کردستان، لرستان، ایلام و خراسانهای شمالی و جنوبی، وضعیت مطلوبی در خودگردانی ندارند که میتواند شکاف توسعهای میان این استانها را افزایش دهد.
