فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیاست‌های مالی و پولی در هر دوره از تاریخ به اشکال گوناگون اجرا می‌شده است. یکی از این سیاست‌ها چگونگی و نحوة گردش نظام پولی است که در مقاطع تاریخی نمودهایی خاص داشته است؛ در دورة خلافت عباسی، به‌سبب افزایش معاملات تجاری و حمل و نقل‌های مالی، نظام پولی در قالبی خاص عرضه می‌شد. این الگو استفاده از چک و سفته بود. خلافت عباسی برای پیشبرد فعالیت‌های مالی و تجاری و معاملات کلان خود در عملیات مالیاتی با هدف رفع مشکلات ناشی از حمل و نقل پول‌های سکه‌ای،‌ به‌ویژه زر و سیم‌های بسیار سنگین، به روش پرداختی ایمن، سبک، راحت، و سهل‌الوصول نیاز داشت. بنابراین کاربرد چک و سفته، با وزن کم و قابلیت جابه‌جایی بسیار آسان، از ابزارهای سپرده‌گذاری و حوالة مالی در راستای سیاست‌های گردش پولی در امپراتوری عباسی گسترش یافت. استنادات این پژوهش بر اساس مراجعه به متون و منابع تاریخی، به‌ویژه منابع مالی و خراجی دورة مورد نظر، و تجزیه و تحلیل داده‌ها استوار است. مستندات تاریخی حاکی از افزایش و پیشرفت فعالیت‌های مالی، شبیه به بانک‌های امروزی، در دورة خلافت عباسی در قالب چک و سفته است که باعث شکل‌گیری شیوة نظارتی جدید و هم‌چنین گسترش نهادی به نام صرافی بود که در پرداخت مابه‌ازای پولی معاملات در روش جدید نقش مهمی را ایفا می‌کرد.