اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت نظارت شرعی بر عملکرد بانک‌ها

نویسندگان

1 استادیار، گروه مطالعات بانکداری، پژوهشکده پولی و بانکی، بانک مرکزی، تهران، ایران

doi
10.30497/ifr.2023.244172.1776
چکیده

امروزه در جامعه اسلامی، اهمیت ارزیابی عملکرد بانک‌های اسلامی با شرع بیش‌ازپیش شناخته شده است. به‌طوری‌که بسیاری از کشورهای اسلامی، کمیته‌های نظارت شرعی را تشکیل داده و آیین‌نامه‌های لازم برای تعیین وظایف، مسئولیت‌ها و کارکردهای این کمیته‌ها را تدوین نموده‌اند. در ایران نیز در سال ۱۴۰۱، تصمیم بر حضور ناظران شرعی مستقل در بانک‌ها اتخاذ شد. آنچه مهم است، کمی‌سازی اثر کوتاه‌مدت و بلندمدت حضور ناظران شرعی بر عملکرد بانک‌های کشور است. در این مقاله برای نظارت شرعی یک متغیّر مجازی تعریف شده و برای اندازه‌گیری عملکرد بانک‌ها از معیارهای تجهیز و تخصیص منابع، کیفیت دارایی و رتبه سلامت استفاده شده است. برای برآورد رابطه کوتاه‌مدت و بلندمدت از مدل ARDL‌ استفاده شده است. مهم‌ترین یافته‌های مقاله بیانگر وجود رابطه منفی و معنی‌دار کوتاه‌مدت بین نظارت شرعی و معیارهای تجهیز و تخصیص منابع و رتبه سلامت بانک‌ها در کوتاه‌مدت و رابطه مثبت و معنی‌دار بلندمدت بین نظارت شرعی و معیارهای تجهیز و تخصیص منابع و رتبه سلامت بانک‌ها است. همچنین نظارت شرعی در کوتاه‌مدت اثر بر کیفیت دارایی ندارد، اما در بلندمدت دارای اثر مثبت و معنی‌دار بر کیفیت دارایی است. به‌طوری‌که در بلندمدت نظارت شرعی می‌تواند نسبت مطالبات غیرجاری به تسهیلات اعطایی را کاهش دهد.