هیأت مرکزی شریعت و ساختار نظارت شرعی در بانکهای اسلامی؛ با تأکید بر استانداردهای بینالمللی و تجارب کشورها
نویسندگان
1 پژوهشگر، گروه مطالعات مالی و بانکداری اسلامی، پژوهشکده پولی و بانکی، بانک مرکزی، تهران، ایران
doi
10.30497/ifr.2023.244187.1784چکیده
عدمانطباق فعالیتها و عملیات بانکی با اصول و موازین شریعت، نظام بانکی را با خطر و ریسک شریعت روبرو خواهد نمود. علاوهبر انتشار استانداردهای نظارت شرعی توسط نهادهای بینالمللی، هریک از کشورهای فعال در صنعت مالی اسلامی با توجه به تنوع و میزان تخصصیبودن فعالیتهای بانکی خود، راهکاری را برای بررسی و اطمینان از انطباق با شریعت در محصولات بانکداری و مالی اسلامی اتخاذ نمودهاند. تقویت نظارت شرعی و لزوم تشکیل هیأت نظارت شریعت در بانک مرکزی و بانکها برای اطمینان از انطباق فعالیتها و محصولات با اصول شریعت در نظام بانکداری اسلامی از اهمیت قابلتوجهی برخوردار است. ازاینرو، با توجه به اهمیت موضوع در این تحقیق تلاش شده است پس از بیان اهمیت ریسک شریعت و نظارت شرعی در بانکهای اسلامی، استانداردهای منتشرشده توسط مهمترین نهادهای بینالمللی همچون هیأت خدمات مالی اسلامی و سازمان حسابداری و حسابرسی مؤسسات مالی اسلامی در حوزه نظارت شرعی شناسایی و تجارب کشورهای مختلف ازلحاظ نظارت شرعی و اجراییکردن انطباق عملیات بانکی با اصول شریعت موردبررسی و واکاوی قرار گیرد. نتایج تحقیق نشان میدهد در بیشتر کشورها، هریک از نهادهای مالی اسلامی موظف به تشکیل هیأت نظارت شرعی داخلی جهت اطمینان از انطباق عملیات بانکداری با موازین شرعی است و در برخی دیگر به ایجاد یک مرجع شرعی بالاتر در سطح نظارتی مانند بانک مرکزی اقدام نمودهاند که با استانداردسازی و پکپارچهکردن احکام و قوانین اسلامی در ایجاد اطمینان از انطباقپذیری و سازگاری روشهای تأمین مالی و ابزارهای مختلف مالی اسلامی با اصول شریعت در تمام بانکها نقش مهمی ایفا میکند.