بررسی اثرات صنعتی‌شدن بر ابعاد سلامت اجتماعی (ارائۀ مدل نظری)

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران. ایران

doi
10.22059/jisr.2024.363426.1425
چکیده

صنعت و صنعتی‌شدن یکی از موضوعات محوری در جامعه‌شناسی است که در بیشتر نوشته‌های کلاسیک و مدرن ردپایی از آن‌ها وجود دارد. فرض مقاله این است که با استقرار و توسعۀ صنعت و فناوری‌های مرتبط با آن در جوامع میزبان، دگرگونی‌های مثبت و منفی متعددی در ابعاد سلامت اجتماعی ساکنان آن مناطق به‌وجود می‌آید.در بررسی نظری حاضر که مبتنی بر شیوۀ آزمایش فکری و آگزیوماتیزه‌سازی گزاره‌های مستدل است، با رویکردی انتقادی، مهم‌ترین مکانیسم‌های تأثیرگذار در بررسی رابطۀ میان صنعت (فناوری) و سلامت اجتماعی واکاوی می‌شود.در این راه برای تبیین مسئله تحقیق، ده گزارۀ نظری مورد توجه و واکاوی قرار گرفت و درنهایت عواملی به‌عنوان پیامدها و تأثیرات فرایند صنعتی‌شدن بر سلامت اجتماعی شهرها شناسایی شدند، از جمله: توسعۀ لجام‌گسیختۀ شهرنشینی، پیشی‌گرفتن ملاحظات منفعت اقتصادی بر سایر ملاحظات، افزایش مهاجرت و درون‌کوچی، افزایش تراکم ناهمگن جمعیت، بی‌توجهی به اقتضائات بومی و زیست‌محیطی، افزایش نابرابری اقتصادی- اجتماعی، تفاوت‌های گوناگون در ساختار جمعیتی مناطق مهاجرپذیر و مهاجرفرست، کاهش سطح سرمایۀ اجتماعی، افزایش جرم و خشونت، توسعۀ ناپایدار و آسیب‌های زیست‌محیطی، کاهش سلامت جسمی و روانی، رشد نامتوازن آموزشی و درنهایت تحت تأثیر قراردادن سلامت اجتماعی ساکنان جوامع میزبان صنعت.بر پایۀ چنین نتایجی، مقالۀ حاضر به یک مدل سنتزی به‌منظور فهمی جدید از این مسئله رسید که می‌‌تواند به‌عنوان راهنمایی برای پژوهش‌های آینده کارساز باشد.