فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

داستان اهل غرق (۱۳۶۸) منیرو روانی‌پور یکی از برجسته‌ترین آثار ادبیات معاصر ایران در بازنمایی رابطۀ انسان و طبیعت، به‌ویژه دریا، در بستر فرهنگ جنوب است. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و رویکردی تفسیری، مواجهۀ جنسیتی با دریا را در این رمان، ذیل چارچوب نظری «اخلاق مراقبت»، «بوم فمینیسم» و «جامعه‌شناسی محیط‌زیست» بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که زنان جفره دریا را موجودی زنده، زاینده و رابطه‌مند می‌بینند و مواجهه‌شان مبتنی بر مراقبت، سوگ، آیین و حفظ پیوند است؛ در مقابل، مردان عمدتاً دریا را قلمرویی برای کار، خطر و سلطه می‌پندارند و حتی مناسک سنتی‌شان در خدمت کنترل و فاصله‌گذاری اخلاقی است. ورود مدرنیته این شکاف را به تقابل تبدیل می‌کند: منطق عدالت مردانه به سلطۀ ابزاری و کالایی‌سازی طبیعت می‌انجامد و منطق مراقبت زنانه یا به حاشیه رانده می‌شود یا به مقاومت سیاسی و مرگ اسطوره‌ای منجر می‌گردد. شخصیت مه‌جمال به‌عنوان تنها مرد دارای اخلاق مراقبت، استثنای تراژیکی است که به دلیل تعلیق میان دریا و خشکی، امکان پل زدن میان دو نگاه را دارد اما درنهایت قربانی گسست کامل می‌شود. رمان درنهایت فروپاشی آبادی و انتقام دریا را به تصویر می‌کشد و هشداری اخلاقی-اکولوژیکی دربارۀ پیامدهای حذف صدای مراقبت زنانه و جاسازی اکولوژیکی در فرآیند مدرنیزاسیون صادر می‌کند.