فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از جمله سازمان‌های آموزشی ـ تربیتی مؤثر در ایران، حوزه‌های علمیه هستند. این نهاد به‌مثابهٔ عامل جامعه‌پذیری طلاب و مردم، آنان را برای پذیرش نقش‌های تخصصی، آموزش قواعد ارتباطی ـ تربیتی در سبک زندگی جدید با حفظ شئون طلبگی، تبادل علمی و پیروی از هنجارهای حوزوی و علمی آماده می‌سازد. ازاین‌رو، این پرسش مطرح می‌شود که الگوی جامعه‌شناختی تحقق این فرایند چیست و الگو‌های جامعه‌پذیری در جامعه‌شناسی چه دلالت‌هایی برای فهم پدیدهٔ «حوزوی‌شدن» دارند؟ در این پژوهش، از روش «دلالت‌پژوهی» استفاده شده است. ابتدا دال‌هایی از متون جامعه‌شناسی استخراج گردید. سپس برای یافتن مدلول‌ها، داده‌های متنی، مشاهدات میدانی و تجربهٔ زیستهٔ طلاب گردآوری شد و در نهایت، با ژرف‌کاوی داده‌ها، پاسخ پرسش تحقیق استنباط گردید. نتایج نشان می‌دهند جامعه‌پذیری حوزوی فرایندی است که در آن سبک زندگی طلاب و زیّ ‌طلبگی نهادینه می‌شود. جامعه‌پذیری غالب در حوزه‌ها، تلفیقی از جامعه‌پذیری اجتماعی (سازمانی) و تربیت دینی است. ابعاد جامعه‌پذیری درون‌سازمانی حوزه شامل سه محور «شناختی، «عاطفی» و «انتظاری» است که مؤلفه‌هایی همچون آموزش رسمی، آموزش غیررسمی، انتظارات سازمانی و فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی را دربر می‌گیرد. مهم‌ترین یافتهٔ پژوهش آن است که الگوی جامعه‌پذیری حوزوی در دو شکل خطی و تعاملی قابل صورت‌بندی است. الگوی خطی غیررسمی و سیال بیشتر در حوزه‌های سنتی رایج است، در حالی ‌که الگوی تعاملی شامل مراحل جامعه‌پذیری شناختی، عاطفی و انتظاری بوده و با ساختارهای نوین ارتباطی و تربیتی همخوانی بیشتری دارد.