فناوری‌های پوشیدنی و فعالیت بدنی سالمندان در ایران: یک مرور روایتی از فرصت‌ها و چالش‌ها

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم ورزشی و تندرستی دانشگاه تهران

2 دانشجو دانشکده علوم ورزشی و تندرستی دانشگاه تهران

3 استاد دانشکده علوم ورزشی و تندرستی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jhae.2026.408058.1024
چکیده

مقدمه: با سرعت‌گرفتن سالمندی جمعیت ایران و افزایش شیوع کم‌تحرکی در میان سالمندان، فناوری‌های پوشیدنی به‌عنوان ابزارهای نوآورانه برای ترویج فعالیت بدنی و پیشگیری از بیماری‌های مرتبط با سن مطرح شده‌اند. هدف این مطالعه، بررسی فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای کاربرد دستگاه‌های پوشیدنی در مدیریت ورزشی و سالمندی سالم بود. روش پژوهش: یک مرور روایی در بازه زمانی ژانویه ۲۰۱۵ تا نوامبر ۲۰۲۵ انجام شد. جستجوها در پایگاه‌های PubMed، Scopus، Web of Science، Google Scholar، MagIran، SID و Civilica صورت گرفت. بیش از ۲۰۰ عنوان غربالگری شد و ۱۱۰ منبع باکیفیت (۸۷ منبع انگلیسی و ۲۳ منبع فارسی) که به‌طور خاص به سالمندان (میانگین سنی ≥ ۶۰ سال) و فناوری‌های پوشیدنی مصرفی پرداخته بودند، انتخاب و به‌صورت تماتیک تحلیل شدند. یافته ها: بیشتر مطالعات نشان داد دستگاه‌های مچی شایع‌ترین ابزارها بودند. مداخلات مبتنی بر این دستگاه‌ها به‌طور متوسط تعداد قدم‌های روزانه را ۱۲۰۰–۱۸۰۰ قدم و فعالیت بدنی متوسط تا شدید را ۳۰–۶۰ دقیقه در هفته افزایش دادند. اثربخشی عمدتاً از طریق بازخورد لحظه‌ای، هدف‌گذاری شخصی‌سازی‌شده و حمایت اجتماعی دیجیتال حاصل شد. با این حال، موانع فنی، روان‌شناختی، اقتصادی، فرهنگی و اخلاقی-قانونی به‌ویژه نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی داده‌ها، نرخ تداوم بلندمدت استفاده را در میان سالمندان ایرانی به زیر ۴۰ درصد رساند. نتیجه گیری: فناوری‌های پوشیدنی پتانسیل قابل توجهی برای تبدیل ایران به جامعه‌ای با سالمندی فعال دارند، اگر  با آموزش سواد دیجیتال سالمندمحور، یارانه‌های هدفمند، بومی‌سازی کامل رابط‌های کاربری و چارچوب سیاستی ملی برای حفاظت از داده‌های سلامت همراه شوند. پیشنهاد می‌شود برنامه پایلوت «سالمندی فعال هوشمند» در استان‌های منتخب اجرا گردد.