بهبود زمان واکنش ساده در سالمندان با تحریک شنیداری و ترکیبی گاما: شواهدی از عدم تأثیر بر زمان واکنش افتراقی و انتخابی

نویسندگان

1 گروه علوم رفتاری و شناختی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران

2 گروه علوم رفتاری و شناختی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران

3 گروه روانپزشکی ، بیمارستان شهید بهشتی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان

4 گروه علوم رفتاری و شناختی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران

doi
10.22059/jhae.2026.411237.1034
چکیده

مقدمه: با افزایش جمعیت سالمندان، افت عملکردهای شناختی - حرکتی از جمله زمان واکنش به‌عنوان یکی از عوامل مهم افزایش خطر سقوط و کاهش استقلال عملکردی مطرح است. زمان واکنش شاخصی کلیدی از سرعت پردازش اطلاعات و پاسخ‌دهی حرکتی محسوب می‌شود. در سال‌های اخیر، تحریکات حسی غیرتهاجمی نظیر ضربان‌های باینورال شنیداری و تحریک ریتمیک دیداری در باند گاما (۴۰ هرتز) به ‌عنوان راهکارهایی نوین برای بهبود عملکردهای شناختی مورد توجه قرار گرفته‌اند. با این حال، شواهد محدودی در مورد اثر ترکیبی آنها بر زمان واکنش سالمندان وجود دارد.هدف: هدف اصلی این پژوهش، تعیین تاثیر تحریک شنیداری، تحریک دیداری و تحریک ترکیبی (شنیداری+دیداری) در باند گاما (۴۰ هرتز) بر انواع مختلف زمان واکنش (ساده، افتراقی و انتخابی) در سالمندان بود.روش پژوهش: این مطالعه نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون و گروه کنترل بر روی ۴۰ سالمند ۶۰ سال به بالا انجام شد. شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی به چهار گروه تحریک شنیداری، تحریک دیداری، تحریک ترکیبی (شنیداری+ دیداری) و کنترل تقسیم شدند. مداخله شامل اعمال تحریک ۴۰ هرتز به مدت ۲۰ دقیقه روزانه، طی دو هفته متوالی بود. زمان واکنش ساده، افتراقی و انتخابی با استفاده از نرم‌افزار زمان‌سنج واکنش پیشرفته در مراحل پیش‌آزمون و پس‌آزمون ارزیابی شد. زمان و اکنش ساده و افتراقی با استفاده از تحلیل واریانس مرکب و زمان و اکنش انتخابی با آزمون ویلکاکسون و کروسکال والیس انجام شد.یافته ها: نتایج نشان داد که تحریک شنیداری و ترکیبی (شنیداری+دیداری)  منجر به کاهش معنی‌دار زمان واکنش ساده نسبت به گروه کنترل شد (05/0≥P).  با این حال، در زمان واکنش افتراقی و انتخابی، تفاوت معنی‌داری بین گروه‌ها مشاهده نشد..نتیجه گیری: یافته‌ها نشان داد که تحریک گامای ۴۰ هرتز، به ویژه از طریق تحریک شنیداری و ترکیبی (شنیداری+دیداری)، منجر به بهبود معنادار زمان واکنش ساده در سالمندان می‌شود (05/0≥P). این مداخله غیرتهاجمی و کم‌هزینه، پتانسیل خود را به عنوان راهکاری برای ارتقاء جنبه‌های خاصی از سرعت پردازش اطلاعات حرکتی نشان می‌دهد. با این حال، عدم مشاهده تأثیر معنادار بر زمان واکنش افتراقی و انتخابی، لزوم تحقیقات بیشتر با پروتکل‌های تعدیل‌شده یا دوره‌های درمانی طولانی‌تر را برای دستیابی به اثرات شناختی پیچیده‌تر برجسته می‌سازد.