فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: با توجه به روند رو به رشد سالمندی جمعیت و اهمیت ارتقای کیفیت زندگی در این دوره، شناسایی سازوکارهای مؤثر بر غنی‌سازی اوقات فراغت سالمندان به‌عنوان یکی از الزامات برنامه‌ریزی اجتماعی و سلامت‌محور مطرح است. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی مفهومی غنی‌سازی اوقات فراغت سالمندان و تحلیل عوامل مؤثر بر آن با تأکید بر فعالیت‌های تفریحی ـ ورزشی انجام شد.روش پژوهش: این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای نظام‌مند انجام شد. داده‌ها از طریق مرور گسترده ادبیات داخلی و خارجی مرتبط با اوقات فراغت سالمندان گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در ادامه، مقوله‌ها و مفاهیم استخراج‌شده در قالب ابعاد کلان و خرد طبقه‌بندی و با بهره‌گیری از نظر خبرگان اعتبارسنجی گردیدند.یافته ها: یافته‌ها نشان داد که توسعه اوقات فراغت سالمندان تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل چندسطحی شامل عوامل بیرونی (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی ـ فرهنگی، فناورانه، قانونی و زیست‌محیطی) و عوامل درونی (مدیریتی، منابع انسانی، زیرساختی، آموزشی–پژوهشی، بین‌المللی و بازاریابی) قرار دارد. نتایج همچنین بر نقش کلیدی یکپارچگی سیاست‌ها، کاهش موانع اقتصادی، توسعه زیرساخت‌های دسترس‌پذیر، استفاده از فناوری‌های نوین و تقویت سرمایه اجتماعی در افزایش مشارکت سالمندان تأکید دارد.نتیجه گیری: بر اساس نتایج پژوهش، غنی‌سازی اوقات فراغت سالمندان از طریق توسعه فعالیت‌های تفریحی ـ ورزشی، نیازمند رویکردی سیستمی، یکپارچه و چندبعدی است که در آن سیاست‌گذاری‌های حمایتی، توسعه زیرساخت‌های دسترس‌پذیر، برنامه‌های مشارکت‌محور و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین به‌صورت هماهنگ عمل کنند. توجه هدفمند به فعالیت‌های تفریحی ـ ورزشی می‌تواند ضمن ارتقای سلامت جسمی و روانی سالمندان، زمینه افزایش تعاملات اجتماعی، کاهش انزوای اجتماعی و تحقق سالمندی سالم و فعال را در جامعه فراهم سازد.