مدل مفهومی رهبری آموزشی در مدارس نوظهور: زیستبومهای یادگیری پویا و آیندهمحور
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.30473/t-edu.2026.77052.1392چکیده
رهبری آموزشی مدارس نوظهور، بهعنوان رویکردی نوین در هدایت و راهبری مدارس، معطوف به پاسخگویی نظاممند به تحولات شتابان فناورانه، اجتماعی و شناختی در آموزش معاصر است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر شناسایی ابعاد و مؤلفههای رهبری آموزشی مدارس نوظهور و ارائه مدلی مفهومی برای راهبری مؤثر این مدارس است. پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی انجام شد. میدان پژوهش را استادان خبره مدیریت آموزشی در سطح کشور در بازه زمانی ۱۴۰5–۱۴۰4 تشکیل دادند که با بهرهگیری از روش نمونهگیری هدفمند ملاکمحور و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند و در نهایت، ۲۱ نفر بهعنوان مشارکتکننده در پژوهش حضور یافتند. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته گردآوری شد. تحلیل دادهها با استخراج واحدهای معنا، تولید کدهای اولیه، شکلدهی مقولههای اصلی و انتزاع مضامین فراگیر انجام گرفت و اعتباریابی یافتهها با تأکید بر راهبرد مثلثسازی در سه سطح صورت پذیرفت. یافتههای پژوهش نشان داد الگوی رهبری آموزشی مدارس نوظهور در زیستبومهای یادگیری پویا و آیندهمحور مبتنی بر هفت بُعد اصلی است؛ شامل رهبری چشماندازمحور و آیندهنگر، رهبری یادگیری و تحول تدریس، رهبری فناورانه و هوشمند، رهبری مشارکتی و توزیعی، رهبری امنیت شبکه دادهها، رهبری برنامهریزی راهبردی و رهبری اخلاقی و مراقبتی. در مجموع، نتایج حاکی از آن است که الگوی پیشنهادی میتواند مدیران آموزشی را در ارتقای پویایی، انعطافپذیری و بالندگی مدارس نوظهور یاری رساند.
