مکانیسم عصب شناسی ورزش در دوران سالمندی: مرور روایتی

نویسندگان

1 دانش آموخته گروه علوم رفتاری و شناختی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jhae.2025.103139
چکیده

مقدمه: سن بالا به عنوان اصلی‌ترین عامل خطر برای بیشتر بیماری‌های نورودژنراتیو، از جمله بیماری آلزایمر و بیماری پارکینسون، به ویژه در جمعیت سالمندان شناخته شده است. ورزش منظم تأثیرات عمیق و گسترده‌ای بر عملکرد مغز دارد که از طریق مکانیسم‌های عصب‌شناسی متعدد اعمال می‌شود. از مهم‌ترین این مکانیسم‌ها می‌توان به افزایش جریان خون مغزی، تحریک تولید فاکتورهای نوروتروفیک مانند و فعال‌سازی نوروژنز در نواحی کلیدی همچون هیپوکامپ اشاره کرد. این فرآیندها سبب تقویت حافظه، یادگیری، و بهبود خلق‌وخو می‌شوند. همچنین، ورزش باعث تنظیم انتقال‌دهنده‌های عصبی نظیر سروتونین، دوپامین و نوراپی‌نفرین می‌شود که نقش مهمی در کاهش علائم اضطراب، افسردگی و افزایش تمرکز دارند. علاوه بر این، ورزش با کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو، از نورون‌ها در برابر آسیب محافظت کرده و روند پیری مغز را کند می‌کند. مطالعات تصویربرداری نیز نشان می‌دهند که فعالیت بدنی منجر به بهبود ارتباط بین شبکه‌های عصبی و تقویت عملکرد قشر پیش‌پیشانی می‌شود.نتیجه گیری:  ورزش به‌عنوان یک مداخله غیر دارویی مؤثر، نقشی کلیدی در ارتقای سلامت عصبی و پیشگیری از بیماری‌های نورولوژیک ایفا می‌کند.