جایگاه کلامی مرجعیت در تشیع: نقدی بر کتاب (پاسداران تشیع: اقتدار مذهبی و شبکههای خانوادگی فراملی)
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/shistu.2024.2031412.2444چکیده
مرجعیت در مکتب تشیع استمرار امامت در عصر غیبت است و مرجع تا اندازه ممکن، وظایف امام معصوم را برعهده میگیرد. بنابراین مطالعه جایگاه مرجعیت در تشیع با رویکرد صرف جامعهشناختی نمیتواند مبانی اصلی و نیز تمام ابعاد مرجعیت را پوشش دهد. الوایر کرباز در کتاب «پاسداران تشیع: اقتدار مذهبی و شبکههای خانوادگی فراملی» با اتخاذ روش جامعهشناختی به دنبال تبیین چگونگی رهبری فرامرزی روحانیت شیعه و کشف تحلیلی مفهوم پیوندهای فرامرزی روحانیت شیعه با این سؤال اصلی است که چگونه علمای شیعه اقتدار خود را در سطوح مذهبی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در آن سوی مرزها ایجاد و حفظ میکنند؟ نویسنده برای رسیدن به مفهوم «اقتدار از بالا به پایین»، سه حوزه پهناور را برای فهم این پایگاه حساس معرفی میکند: شبکهها، امور خیریه، مشارکت در سیاست. او کوشیده است تا نظریه «ولایت فقیه» را فاقد پشتوانه علمی در حوزه تشیع معرفی کند و با زیر سؤال بردن مرجعیت امام خمینی در دهه 1340 و1350 نظریه سیاسی ایشان را فاقد اعتبار علمی میداند و آن را یک نظریه شاذ و برخلاف اندیشه مراجع مشهور دیگر ترسیم میکند. این مقاله ضمن ارائه مختصری از محتوای کتاب مذکور، به بررسی و نقد آن در ابعاد گوناگون میپردازد.
