فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش، ضمن بررسی الگوهای جهانی موجود مناسبات پزشک و بیمار با توجه به موقعیت خاص ایران، الگویی از مناسبات پزشک و بیمار در این کشور ارائه شده است.داده‌های تحقیق از مصاحبه با پزشکان، بیماران، دانشجویان پزشکی و متخصصان حوزۀ سلامت و همچنین تحلیل اسنادی قوانین، طرح‌ها و لایحه‌های مربوط به حوزة سلامت بعد از انقلاب 1357 در راستای دستیابی به دیدگاهی همه‌جانبه از این الگو کسب شده است. نظریۀ داده‌بنیاد چندگانه ضمن ایجاد حساسیت نظری، با بهره‌گیری از تکنیک مثلث‌سازی به متقن شدن یافته‌های پژوهش کمک کرده­است. در روش به‌کاررفته محققین تنها به داده‌های پژوهش اکتفا نکرده، بلکه نظریات موجود و پژوهش‌های انجام شده در حوزه مورد مطالعه نیز برای تحلیل یافته‌ها به‌کار رفته‌اند.یافته‌ها در دو مقولۀ اصلی مناسبات پدرمآبانه و مناسبات تجاری میان پزشک و بیمار جای می‌گیرند. در مناسبات پدرمآبانه نشان دادیم چطور دوران دانشجویی، آموزه‌ها و تجربیات این دوران شکلی از رابطۀ پدرمآبانه را در دانشجویان ایجاد می‌کند. این آموزه‌ها در شکل رابطۀ پدرسالار به‌منزلة عادت‌وارة پزشکی در مناسبات پزشک و بیمار نهادمند می‌شوند. در کنار فرهنگ پدرسالار، عوامل اقتصادی نیز در این مناسبات نقش دارند که در طرح‌های خصوصی‌سازی و تعرفه‌گذاری‌ها خود را نشان می‌دهند.سنتز این عوامل فرهنگی و اقتصادی، شکل‌گیری الگوی جدیدی از مناسبات پزشک و بیمار در ایران است که آن را الگوی پزشکی تهاجمی نامیدیم. مناسباتی که در آن نه‌تنها پزشک در قالب پدری مسلط بر رابطه در موضع فرادست از بیمار قرار دارد، بلکه در شکل فروشنده در بازاری رقابتی دنبال فروش کالای سلامتی نیز هست.