نقش میانجی سواد اطلاعاتی در رابطه بین توسعه حرفه‌ای و ظرفیت یادگیری سازمانی معلمان

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 استادگروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

doi
10.30473/t-edu.2025.75229.1304
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی سواد اطلاعاتی در رابطه بین توسعه حرفه‌ای و ظرفیت یادگیری سازمانی معلمان بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، توصیفی- همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان آموزش و پرورش نواحی 1 و 2 شهر همدان در سال تحصیلی 1404-1403 بود که نمونه‌ای به شیوه تصادفی ساده با حجم  423  نفر انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌های استاندارد ظرفیت یادگیری سازمانی نیکلوا و همکاران (2014)، توسعه حرفه‌ای معلمان نیوجرسی (2014) و سواد اطلاعاتی سیامک و داورپناه (1388) استفاده شد. روایی سازه پرسشنامه‌ها با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی بررسی و تایید گردید. برای تعیین پایایی نیز از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد و ضرایب آلفا به‌ترتیب  96/0، 95/0 و 97/0 به‌دست آمدند. همچنین داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و LISREL مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که توسعه حرفه‌ای معلمان اثر مستقیم و معناداری بر ظرفیت یادگیری سازمانی داشت و این اثر از طریق سواد اطلاعاتی تقویت می‌شود. توسعه حرفه‌ای همچنین به‌طور مستقیم موجب ارتقای سواد اطلاعاتی می‌شود و سواد اطلاعاتی نیز اثر معناداری بر یادگیری سازمانی داشت. این یافته‌ها نشان‌می‌دهد که سواد اطلاعاتی نه‌تنها یک شایستگی فنی بلکه ظرفیتی فراشناختی و تحلیلی است که می‌تواند تعاملات یادگیری را در سطح فردی، گروهی و سازمانی ارتقا دهد. بر اساس نتایج، توجه به تقویت مهارت‌های اطلاعاتی در برنامه‌های توسعه حرفه‌ای معلمان، راهکاری مؤثر در جهت ارتقای یادگیری سازمانی در نهادهای آموزشی محسوب‌می‌شود.