تحلیلی بر اقدامات عمرانی در بارگاه رضوی در دوره حکومت سنی مذهب سلجوقیان
نویسندگان
1 گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز
doi
10.22034/shistu.2024.562235.2284چکیده
بعد از شهادت امام رضا7، حرم مطهر رضوی در کانون توجه حکومتهای سنیمذهب مستقر در خراسان قرار گرفت. در دوران حکومت سامانی و غزنوی، کارگزاران این دو حکومت نسبت به حرم مطهر رضوی احترام و ارادت داشتند. رفتار تساهلآمیز سامانیان و غزنویان نسبت به حرم مطهر رضوی، زمینه و بستری را برای اقدامات بعدی در دوران حکومت سلجوقیان فراهم ساخت. پژوهش حاضر به تحلیلی بر اقدامات عمرانی در حرم مطهر رضوی در دوره حکومت سلجوقیان با روش «توصیفی - تحلیلی» پرداخته است. این پژوهش کوشیده است با بهرهگیری از منابع تاریخی و آثار برجای مانده در حرم مطهر رضوی و در موزه آستان قدس، تحقیقی تاریخی، باستانشناسانه، معمارانه و اجتماعی ارائه دهد. هدف مقاله پاسخ به این پرسش اصلی است که رفتار سلاطین سلجوقی و وابستگان آنان نسبت به حرم مطهر رضوی چگونه بوده است؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که بستری که حکومتهای سامانیان و غزنویان ایجاد نمودند، موجب شد سلاطین بزرگ سلجوقی نیز احترام و ارادت قلبی نسبت به حرم مطهر رضوی داشته باشند. علاوه بر این، در زمان سلطان سنجر بیشترین اقدامات عمرانی در این مکان مقدس صورت گرفت. رفتار تساهلآمیز سلطان سنجر نسبت به اقدامات عمرانی وزیر شیعیاش، ابوطاهر قمی و خاندان کاکویه شیعی، منجر به گسترش تشیع محبتی و عاطفی در میان زنان خاندان سلجوقی گردید. از اینرو زنان خاندان سلجوقی با توجه به بسترهای فرهنگی ایجادشده، توجه ویژهای به حرم مطهر رضوی داشتند.
