بررسی رابطه بین نیازهای بنیادی روانشناختی، حس انسجام و انعطاف پذیری روانشناختی با سرزندگی تحصیلی دانشآموزان در مدارس هوشمند
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی،دانشگاه آزاد اسلامی واحداهواز، اهواز، ایران.
2 کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران.
3 استادیارگروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
4 کارشناسی روانشناسی، دانشگاه اهواز، ایران.
doi
10.30473/t-edu.2025.74580.1276چکیده
هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین نیازهای بنیادین روانشناختی، حس انسجام، انعطافپذیری روانشناختی و سرزندگی تحصیلی در میان دانشآموزان مدارس هوشمند بود. این مطالعه با استفاده از روش توصیفی-همبستگی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانشآموزان دختر مقطع دوم متوسطه در شهر رشت بود. نمونه پژوهش متشکل از 340 دانشآموز بود که بهروش نمونهگیری خوشهای دومرحلهای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامههای استاندارد سرزندگی تحصیلی، نیازهای بنیادین روانشناختی، حس انسجام و انعطافپذیری روانشناختی بود که پس از تأیید روایی و پایایی مورد استفاده قرار گرفتند. دادهها از طریق آزمونهای همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافتهها نشان داد که سرزندگی تحصیلی با نیازهای بنیادین روانشناختی (r = 0/53)، حس انسجام (r = 0/51) و انعطافپذیری روانشناختی (r = 0/29) همبستگی مثبت و معناداری دارد. این نتایج حاکی از آن است که هرچه دانشآموزان از نیازهای بنیادین روانشناختی (مانند خودمختاری، شایستگی و ارتباط) برخوردار باشند، حس انسجام قویتری داشتهباشند و انعطافپذیری روانشناختی بیشتری نشان دهند، سرزندگی تحصیلی بالاتری را تجربه میکنند. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای نیازهای بنیادین روانشناختی، حس انسجام و انعطافپذیری روانشناختی بهصورت ترکیبی قادر به پیشبینی 40 درصد از واریانس سرزندگی تحصیلی دانشآموزان هستند. این یافتهها بر اهمیت تقویت نیازهای روانشناختی و انعطافپذیری در محیطهای آموزشی تأکید میکنند و میتوانند به برنامهریزی مداخلات آموزشی برای بهبود عملکرد تحصیلی دانشآموزان در این مدارس کمک کنند.
