شناسایی الزامات و بسترهای کاربرد هوشمصنوعی در برنامه درسی علومتجربی: تحلیل مضمون
نویسندگان
1 دانشیار گروه علومتربیتی، واحد تربتحیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربتحیدریه، ایران
2 دانشیار گروه علومتربیتی، واحد تربتحیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربتحیدریه، ایران
3 دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی، گروه علوم تربیتی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران
doi
10.30473/t-edu.2025.73958.1257چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی الزامات و بسترهای استفاده از هوشمصنوعی در برنامه درسی علومتجربی دوره اول متوسطه انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش اکتشافی انجام گردید. مشارکتکنندگان شامل 16 دبیر علومتجربی دوره اول متوسطه بودند که بهصورت هدفمند و بر اساس ملاکهایی مانند حداقل 8 سال سابقه تدریس و آشنایی با فناوریهای نوین آموزشی انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون کدگذاری و تحلیل گردید. نتایج پژوهش چهار محور اصلی را نشان داد: الزامات مدیریتی-نظارتی (حمایت و نظارت سازمانی، ارزیابی مستمر و همکاری بین نهادی)، الزامات تخصصی-پداگوژیک (توسعه سواد دیجیتال معلمان، بازطراحی محتوا، و آموزش تفکر علمی و انتقادی)، الزامات زیرساختی-فناورانه (تجهیز مدارس، دستیارهای هوشمند و شبکههای ابری) و بسترهای فرهنگی-اجتماعی (نقش خانواده، نگرش مثبت به فناوری و فرهنگسازی). یافتهها نشان داد پیادهسازی موفق هوشمصنوعی در آموزش علومتجربی نیازمند ترکیب اقدامات مدیریتی، پداگوژیک، زیرساختی و فرهنگی است تا بتواند کیفیت فرایند یاددهی-یادگیری را ارتقا دهد.
