فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناسایی زیربناهای اساسی نظام‌های مالی و اقتصادی از گزاره‌ها و قوانین مربوط به معاملات به‌عنوان روبناهای قانونی و شرعی اسلام در حوزه اقتصاد اجتناب‌ناپذیر است. لذا در این مقاله به روش تحلیلی- توصیفی و نیز با استفاده از روش بازگشتی شهید صدر و استخراج و کشف زیربناها از روبناها عدم مشروعیت درآمد ناشی از تحمل ریسک به‌عنوان موضوع قرارداد مورد مداقّه قرار گرفت. بر اساس نتایج بررسی‌های صورت گرفته، بسیاری از دلایل و قواعد مذکور به‌صورت مستقل قابلیت استفاده در مسائل مستحدثه‌ای همچون قراردادهای با موضوع انتقال ریسک را ندارند، بلکه قواعد مذکور برای عقود و معاملاتی بوده که مستقلاً مورد امضای شارع مقدس قرارگرفته است و قواعد و مناط مذکور برای چنین قراردادهایی قابل تبیین است و نه موضوعاتی که دلیل مستقلی برای پذیرش آن‌ها وجود ندارد. در این مقاله به‌طور خاص ریسک مالی پویا موردبررسی و اثرات عدم مشروعیت درآمد حاصل از پذیرش ریسک منتقل‌شده به‌طرف دیگر به‌عنوان موضوع قرارداد (در قرارداد آتی به‌عنوان یک مطالعه موردی) موردبررسی قرار گرفت. به نظر می‌رسد صرفاً انتقال ریسک باهدف پوشش آن، ازلحاظ فقهی و حقوقی صورت مستقلی ندارد و در قالب مبطلات قراردادها از منظر شارع مقدس قابل صورت‌بندی است.