فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بازارها و مراکز خرید در ایران همانند بسیاری از شهرهای جهان، با شتابی روزافزون چهرۀ شهرها را دگرگون کرده‌اند و این دگرگونی بر همۀ جنبه‌های زندگی مصرف‌کنندگان تأثیر انکارناپذیری گذاشته است. این مقاله به بررسی تأثیرات بازارهای خرید و پاساژها بر تجربۀ زیستۀ شهروندان و مقایسۀ آن با ادراک آن‌ها دربارۀ مراکز بومی و سنتی مانند بازار پرداخته است.یافته‌های این پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی و به کمک تکنیک مصاحبۀ عمیق با 40 نفر از ساکنان شهر تهران به‌دست آمده است. داده‌های مصاحبه با کدگذاری باز براساس توصیفات مصاحبه‌شوندگان از تجربۀ زیستۀ خود در مراکز خرید و بازار استخراج شده است.علی­رغم تأثیر غیرقابل انکار مراکز خرید مدرن در زندگی تعداد زیادی از مصاحبه­شوندگان نتایج نشان می‌دهد در مقایسه با پاساژ و مگامال‌ها، آنها درک منسجم‌تر و حس تعلق بیشتری به بازار بزرگ تهران دارند. برای آنها پاساژهای موجود در شهر تا حد بسیاری شباهت حسی و ظاهری دارند و ادراک آنان از پاساژ تا حدود زیادی جزئی و نامنسجم است. مصاحبه­شوندگان اغلب پاساژ را با کاربری اقتصادی آن به یاد می­آورند. حتی در توصیف و تصویرکردن نماد­های ظاهری و معماری مراکز مدرن دچار مشکلات فراوان هستند این در حالی است که آنان با ذکر جزییات می­توانند در مورد معماری بازار صحبت و تصویرسازی کنند.بی‌توجهی به ریشه‌های فرهنگی و نیاز تعاملی و اجتماعی کاربران در ساخت‌وساز مراکز خرید از یک سو به ازخودبیگانگی و تعلق‌نداشتن شهروندان با این سازه‌های شهری و از سوی دیگر به جاذبۀ یک‌بارمصرف مراکز خرید منجر شده است.