ساختارشناسی وقفنامههای زنان در دورة قاجار
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
2 کارشناس ارشد تاریخ گرایش اسنادومدارکآرشیوی و نسخهشناسی، دانشگاهتهران، تهران، ایران
doi
10.22034/shistu.2022.537658.2114چکیده
وقفنامهها از اسناد باارزش و جزو اسناد شرعی به شمار میروند. اسناد موقوفات زنان در دوره قاجار از مهمترین منابع برای ترسیم اوضاع اجتماعی، فرهنگی و مذهبی هستند. در این دوره، بیشتر اقشار جامعه با گرایشهای گوناگون فکری به وقف توجه داشتند. با توجه به رواج وقف، زنان در این امر مشارکت داشتند و این یکی از بسترهای حضور و مشارکت اجتماعی زنان عصر قاجار بود. در این دوران، وقفنامههای زنان و مردان چندان فرقی با یکدیگر نداشت، اما وقفنامههای زنان از لحاظ مصرف و رقبات، گاهی متفاوت از مردان بود و این تفاوت جزئی به شمار میرود. پژوهش حاضر با بهرهگیری از رویکرد تاریخی و استفاده از اسناد ذیربط به نگارش درآمده و به رغم ضرورتی که این موضوع در تاریخ معاصر ایران دارد، تاکنون تحقیق مستقلی درباره وقفنامه زنان شیعی در دوره قاجار صورت نگرفته است. این مقاله سعی دارد تا به بررسی شکلی و محتوایی وقفنامههای زنان دوره قاجار بپردازد. دادهها از 36 وقفنامه، از «آرشیو ملّی ایران»، «مرکز اسناد و کتابخانه آستان قدس رضوی»، تارنمای دنیای زنان قاجار و منابع کتابخانهای گردآوری، استنساخ و بازخوانی شده و با رویکرد «توصیفی- تحلیلی» سامان یافته است.
