بررسی جامعه‌شناختی سوژه گری مجازی (مطالعۀ کاربران اینستاگرام)

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22059/jisr.2022.343882.1312
چکیده

امروزه کاربران، فضای مجازی را واقعیت تلقی می‌کنند و در آن به‌عنوان یک جهان اجتماعی درگیر می‌شوند. این درگیرشدن مستلزم تعریف خود به‌عنوان سوژه‌هایی در ارتباط با این جهان اجتماعی است. پژوهش حاضر به مطالعۀ برساخت سوژه‌گری مجازی در بین کاربران اینستاگرام می‌پردازد.پژوهش حاضر به شیوۀ کیفی انجام شده است. در این راستا از پارادایم تفسیری و روش نظریۀ زمینه‌ای چندگانه استفاده شده است. نمونۀ مورد مطالعه شامل 46 نفر از کاربران اینستاگرام است که به شیوۀ نمونه‌گیری هدفمند با لحاظ قاعدۀ حداکثر تنوع انتخاب شدند.سوژه‌گری در فضای مجازی در شکل پساواقعیت‌ها و خودهای پساواقعی با استفاده از تکنیک‌های «کمال‌گرایی وجودی»، «گریز از بوده‌ام»، «همانندشدن با خود» و «همانندشدن با دیگری» برساخته و تعریف می‌شود. در هر چهار مفهوم، سوژه به دنبال کسب اعتبار است؛ با این تفاوت که همانندشدن با خود از طریق بازیابی خود و هویت رخ می‌دهد، اما کمال‌گرایی وجودی و همانندشدن با دیگری با سقوط در «دازمن» رخ می‌دهد.نکتۀ اساسی در هردو شکل از اعتبار این است که خودهای مبتنی بر این اعتبارها پساواقعی و مبتنی بر پساواقعیت‌هایی هستند که فقط در فضای مجازی وجود دارند.