تحلیل جامعه‌شناختی چالش‌های پیش‌روی اصلاحات تعرفۀ خدمات تشخیصی درمانی در ایران

نویسندگان

1 گروه تعاون و رفاه اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 گروه اپیدمیولوژی، دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران

3 گروه تعاون و رفاه اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22059/jisr.2023.352257.1363
چکیده

هدف این مطالعه بررسی موانع اصلاحات تعرفه‌های تشخیصی و درمانی در نظام سلامت کشورمان با رویکرد جامعه‌شناسی بوده است. تعرفه‌های تشخیصی و درمانی جزء سیاست‌هایی محسوب می‌شود که مستقیم بر عدالت در سلامت اثر می‌گذارد و بر ذی‌نفعان مختلف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی شامل پزشکان، وزارتخانه و نظام پزشکی مؤثر است. در این مطالعه، با استفاده از نظریۀ دموکراسی گفت‌و‌گویی هابرماس موانع اصلاحات تعرفه‌های تشخیصی و درمانی را با استفاده از روش تحلیل ذی‌نفعان بررسی کرده‌ایم.در این پژوهش، از اسناد، مصاحبه‌های موجود و مصاحبۀ عمیق برای گردآوری داده‌ها استفاده شده است. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از جدول تحلیل ذی‌نفعان تحلیل و با استفاده از ابعاد تحلیل ذی‌نفعان شامل دانش، موضع، منفعت و قدرت بررسی شده است.تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد در فرایند تعرفه‌گذاری، تبادل دانش و اطلاعات میان سیاست‌گذاران و ذی‌نفعان وجود ندارد. موضع پزشکان در مقابل تعرفه‌ها مخالفت و مقاومت است. منافع گروهی بر تعرفه‌گذاری اثر می‌گذارند و تعارض منافع در این فرایند مشاهده می‌شود. ساختار قدرت نیز در سیاست‌گذاری برای نظام سلامت کشور متمرکز و تک‌صدایی است.برای اصلاحات تعرفه‌ها در درجۀ اول باید موضوع تعارض منافع در نظام سلامت کشور حل شود. در گام بعدی باید دلایل اجرانشدن اصلاحات بررسی شود. منافع گروهی و قدرت متمرکز فرایند سیاست‌گذاری را دستوری و از بالا به پایین کرده است؛ درنتیجه ذی‌نفعان در مقابل اجرای سیاست‌ها از خود مقاومت نشان می‌دهند.