فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرقت ادبی یکی از موضوعات مهم و سابقه‌دار نقد ادبی است که برخی از بلاغیون فارسی‌زبان به تأثیر از آثار بلاغی عربی به‌اختصار و در ضمن مباحث علم بدیع به آن پرداخته‌اند، اما رسالۀ سرقات شعری نخستین اثر فارسی است که فخری هروی آن را هم به شکل کتابی مستقل و هم با وسعت مطالب و شواهد این موضوع بین سال‌های 940-962 ق در سرزمین سند تألیف و به نام حاکم آنجا، شاه حسن ارغون درآورده است. از این رساله یک نسخۀ عکسی در کتابخانۀ مرعشی قم و یک نسخۀ خطی در دارالکتب قاهره با عنوان تضمینات محفوظ است. فخری در رسالۀ خود انواع روش‌های سرقت شعری را در چهار قسم تصرف، توارد، تضمین و تکلف ذکر کرده که برخی از این اقسام شامل انواع جزئی‌تر و بیشترین مطالب دربارۀ تصرف است. او از برخی آثار بلاغی عربی نیز دربارۀ سرقت شعری استفاده کرده، اما برای ذکر شواهد اقسام سرقت و روش‌های آن از سروده‌های فارسی قرن‌های 4-10 ق بهره برده است. معرفی و تصحیح رسالۀ فخری از چند جهت اهمیت دارد: 1- آشنایی با اقسام چهارگانۀ سرقات شعری نزد فارسی‌زبانان 2- تشخیص شاعران تأثیرگذار و برخی از اشعار مؤثر آن‌ها 3- تعیین سرایندگان تأثیرپذیر و تکنیک‌های آنان در مواجهه با اشعار دیگران 4- مقایسۀ تطبیقی مسئلۀ سرقت شعری در بلاغت فارسی و عربی. در انتهای مقاله نیز به ضرورت و روش تصحیح و تحقیق سرقات شعری اشاره شده است.