مقایسه تحلیلی آراء دو شارح نهجالبلاغه (ابنابیالحدید و ابنمیثم) درباره خطبه شقشقیه
نویسندگان
1 استادیاردانشگاه اصفهان
doi
چکیده
ابنابیالحدید و ابنهیثم، دو شرح از معروفترین شروح نهجالبلاغه را در قرن هفتم هجری نوشتهاند؛ دو نویسندهای که فارغ از گرایش مذهبی متفاوت، اهل تسامح و بردباری بودهاند. در این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی، آرا، نظریات و دیدگاههای این دو شارح را درباره یکی از مهمترین و حساسترین خطبه های نهجالبلاغه بررسی و تجزیه و تحلیل میکنیم. بر اساس یافته های این پژوهش، هر دو نویسنده به فکر ایجاد انس و الفت در بین مذاهب مختلف اسلامی بوده و از امور تفرقهانگیز احتراز داشتهاند. نمود عملی این اندیشه و حسِ پاک در دو شرح، متفاوت جلوه گر شده است؛ بدین معنا که ابنمیثم بحرانی برای رسیدن به این هدف، از ذکر بسیاری از اخبار و گزارشهای تاریخی که آنها را باعث درگیری و تفرقه بین مسلمانان میداند، صرفنظر میکند و مطالبش با لحنی مسالمتآمیز است؛ ولی ابنابیالحدید به نسبت اخبار تاریخی بیشتری را در شرحش آورده و البته در بررسی و تحلیل گزارشهای تاریخی، احساسات مذهبی هم شیعیان و هم اهلسنت را رعایت کرده است. وی آنچه را که باعث مذمت خلفا در کلام امام شده، بیشتر ذکر کرده، ولی درصدد توجیه و تأویل اقدامات خلفا برآمده است.
