محدوده ولایت فقیه در جامعه شیعی از دیدگاه آیتالله عبدالکریم حائری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته حقوق عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران
2 پردیس فارابی دانشگاه تهران
doi
چکیده
فقیهان از دیرباز، کم و بیش درباره شرایط و اختیارات حاکم اسلامی به بحث و بررسی پرداختهاند. گروهی از فقیهان، حکومت و اداره امور جامعه را در زمان غیبت حق فقیهان میدانند. تأکید بر اجتهاد به عنوان شرط اساسی مشروعیت نظام سیاسی در عصر غیبت و به تبع آن ولایت سیاسی مجتهدان، به دو نتیجه عملی انجامیده است: الف. اصرار بر عدمجواز واگذاری حکومت به دیگران و حفظ ولایت سیاسی بلاواسطه و مباشرت فقیه در امر دولت به عنوان تنها مصداق (حاکم عادل) در عصر غیبت؛ ب. جواز اذن به غیر فقیه و ظهور حاکم مأذون و مشروع. در مقابل، گروهی از فقیهان به تفکیک بین امور شرعی و عرفی روی آورده اند و امور شرعی مانند قضاوت و اجرای حدود و امور حسبیه را از وظایف فقیهان، و امور عرفی مانند سیاست و امنیت را از وظایف حاکم عادل دانستهاند. در میان این گروه، فقیه بزرگوار حضرت آیتالله عبدالکریم حائری دیدگاه دو گانه ولایت «سلطنت سلطان ذیشوکت در امور عرفی و ولایت فقیه جامعالشرایط در امور شرعی» را پذیرفته است. مقاله حاضر قصد دارد به تبیین دیدگاه مرحوم حائری و نقد آن بپردازد.
