تأثیر جایگزینی پودر ماهی با سطوح مختلف پودر لارو مگس سرباز سیاه (Hermetia illucens) در جیرة غذایی بر شاخص‌های رشد، ایمنی و آنتی‌اکسیدانی در بچه‌ماهیان قزل‌آلای رنگین ‏کمان (Oncorhynchus mykiss)

نویسندگان

1 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران.

2 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

3 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران.

4 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران.

5 گروه شیلات، دانشکدة شیلات و محیط‌ زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

6 مرکز تحقیقات آرتمیای کشور، موسسة تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران.

doi
10.22059/jfisheries.2026.405572.1470
چکیده

هدف از این پژوهش، بررسی اثرات جایگزینی سطوح مختلف پودر ماهی با پودر لارو مگس سرباز سیاه (BSFL) (Hermetia illucens)، در جیرة‌ غذایی بچه‌ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان (Oncorhynchus mykiss) بر شاخص‌های رشد، پاسخ‌های ایمنی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی بود. 180 قطعه بچه‌ماهی با میانگین وزنی اولیه 0/3±5 گرم به‌طور تصادفی به چهار تیمار و سه تکرار تقسیم شدند؛ که تیمار‌ها شامل شاهد (C؛ جیره استاندارد مبتنی بر پودر ماهی) و سه گروه آزمایشی با سطوح جایگزینی 10 درصد (BSFL10)، 20 درصد (BSFL20) و 30 درصد (BSFL30) بودند. نتایج ارزیابی رشد در فواصل زمانی دوهفته‌ای از دورة پرورش نشان داد که میزان جایگزینی لارو مگس سرباز سیاه تأثیر معنی‌داری بر شاخص‌های رشد در طی آزمایش داشت (0/05>P). نتایج رشد در پایان هشت هفته آزمایش، نیز بیانگر آن بود که تیمار جایگزینی 10 درصد، منجر به افزایش معنی‌دار شاخص‌های رشد شامل، افزایش وزن (WG)، نرخ رشد ویژه (SGR)، بهبود ضریب تبدیل غذایی (FCR)، درصد افزایش وزن بدن (BWI) و نسبت بازدة پروتئین (PER) در مقایسه با گروه شاهد گردید (0/05>P)، در حالی‌که سطوح جایگزینی ۲۰ و ۳۰ درصد از نظر شاخص‌های رشد تفاوت معنی‌داری با تیمار شاهد نداشتند (0/05<P). علاوه‌بر‌این، فعالیت‌ آنزیم‌های لایزوزیم (LYZ) و کاتالاز (CAT) نیز در سطح جایگزینی 10 درصد به‌طور معنی‌داری بالاتر از تیمارهای شاهد و سطح جایگزینی 30 درصد بود (0/05>P). فعالیت کمپلمان (ACH50) در سطح جایگزینی 10 درصد بیش از سایر تیمارها بود (0/05>P). نتایج این پژوهش نشان داد که جایگزینی لارو مگس سرباز سیاه در سطح ۱۰ درصد بهترین عملکرد رشد را در قزل‌آلای رنگین‌کمان به‌همراه دارد، در حالی‌که افزایش سطح جایگزینی تا ۳۰ درصد تأثیر منفی بر شاخص‌های رشد، ایمنی و فیزیولوژیک نداشت. این یافته‌ها حاکی از آن است که لارو مگس سرباز سیاه می‌تواند به‌عنوان منبع پروتئینی قابل اعتماد و پایدار با عملکرد مطلوب در جیره‌های قزل‌آلای رنگین‌کمان مورد استفاده قرار گیرد.