ارزیابی نرخ هم‌آوری در ماهیان Alburnus sellal و A. atropatenae و ارتباط آن با طول، وزن و سن ماهی در حوضه‌های تیگره و دریاچة ارومیه ایران

نویسندگان

1 پژوهشکدة آبزی‌پروری آب‌های داخلی، موسسة تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرانزلی، ایران.

2 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکدة علوم، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

doi
10.22059/jfisheries.2026.409897.1476
چکیده

Alburnus sellal و A. atropatenae متعلق به خانوادة کپورماهیان سرمخروطی (Leuciscidae) هستند که در ایران به ­ترتیب در جنوب غرب و حوضه دریاچة ارومیه پراکنش داشته و از لحاظ اکولوژیک و صید تفریحی اهمیت دارند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی ارتباط هم‌آوری با طول، وزن و سن این ماهیان در رودخانه ­های گاماسیاب، قلعه‌چای و مهابادچای بود. بدین‌منظور نمونه‌برداری ماهی در سال ­های 1387 و 1390 با استفاده از تور پرتابی و الکتروشوکر صورت گرفت. نتایج بررسی بروی 47 نمونه ماهی مادة A. sellal و 37 نمونه ماهی مادة A. atropatenae نشان داد که هم‌آوری مطلق کل (مجموع تخمک ­های کوچک، متوسط و بزرگ در تخمدان) در ماهی A. sellal 13021-1160 (3037/3±5577/7) و در ماهی A. atropatenae 6588-1205 (3113/2±1252) عدد تخمک است. هم‌آوری نسبی کل در گونة A. sellal 507-125 (263/3±86/1) و در گونة A. atropatenae 297-144 (197/8±41/1) عدد در هر گرم وزن بدن محاسبه گردید. میزان همبستگی (r2) بین هم‌آوری مطلق کل و وزن بدن، طول کل و سن در گونة A. sellal به‌ترتیب 0/59، 0/67 و 0/45 و در گونة  atropatenae A. 0/69، 0/72 و 0/47 تعیین شد. میانگین هم‌آوری مطلق کل برحسب سن، وزن بدن و طول کل ماده­ ها در هر 2 گونه با افزایش سن افزایش معنی­دار نشان داد (0/05˂P). همچنین میانگین قطر تخمک­ های بزرگ در تخمدان­ ماهیان آمادة تخمریزی گونه ­های A. sellal و A. atropatenae به ­ترتیب 0/17±315/35 و 0/06±1/40 میلی‌متر تعیین شد. در یک نتیجه­ گیری می­ توان گفت که این 2 گونه ماهی جزء ماهیان تخمریز متناوب‌اند (batch spawner) و در فصل تولیدمثل، 3-2 بار تخمریزی دارند.