فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: زنان به عنوان نیمی از جمعیت مؤثر جامعه همواره در جنبه­های گوناگون زندگی اجتماعی حضوری فعال دارند. چنانچه یکی از عرصه­هایی که زنان در آن تأثیرگذار هستند، توجه به علم­آموزی و ترویج آن است. در دوره صفوی نیز با توجه به شرایط سیاسی و اجتماعی حاکم، زنان به مسائل علمی و آموزشی توجه بسیار داشتند و با وجود عدم حضور محسوس در سطح جامعه، به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر این فعالیت­ها تأثیرگذار بودند. بر این اساس، هدف این پژوهش بررسی و تبیین عملکرد زنان عصر صفوی در توسعه و ترویج علوم و مراکز علمی است. روش: روش تحقیق در این پژوهش، تاریخی- تحلیلی و جمع ­آوری اطلاعات به روش کتابخانه ­ای انجام شده است. ابزار اصلی پژوهش، استناد به منابع دوره صفوی می­باشد. در نهایت، بر پایه یافته ­های حاصل از منابع استنتاج، تبیین و تحلیل به عمل آمده است. این پژوهش وضعیت زنان را در قالب دو گروه زنان درباری و زنان عادی مورد واکاوی قرار داده است. یافته­ ها: یافته­ های پژوهش نشان می­دهد که زنان این عصر تحت تأثیر روحیه مذهبی و باورهای قلبی خود، با تخصیص بخشی از دارایی خود برای امور فرهنگی – مذهبی و کارهای عام­المنفعه از جمله تأسیس نهادهای آموزشی، برگزاری محافل علمی و ادبی، وقف کتب و اموال، ترویج و تعلیم علوم در ابعاد گوناگون در توسعه و ترویج علوم و مراکز علمی دوره صفوی تأثیرگذار بودند، به گونه‌ای که تعداد زیادی از نهادهای آموزشی عصر صفوی به همت این زنان دایر شده است. نتیجه­ گیری: زنان همواره در طول تاریخ در عرصه­های گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی تأثیرگذار بوده­اند؛ به طوری که در دوره صفوی با توجه به شرایطی سیاسی و مذهبی، در عرصه علم آموزی و ترویج آن حضور فعالی داشتند. آنان در این دوره با توجه به با انگیزه ­های شخصی و دسترسی به امکانات مالی و حکومتی و با علایق خویش اقدام به ترویج علوم و گسترش مراکز علمی می­کردند.