فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه با توجه به تقاضای مصرف‌کنندگان، استفاده از مواد اولیه با منشاء زیستی در انواع محصولات آرایشی بهداشتی مانند صابون مورد توجه محققان و صنایع مربوطه قرار گرفته است. از همین‌رو، این مطالعه با هدف استفاده از سطوح مختلف روغن ماهی کیلکا (3، 6 و 12 درصد)، در فرمولاسیون صابون و سپس بررسی خصوصیات فیزیکوشیمیایی، ضد باکتریایی و شاخص­های حسی آن انجام شد. در این پژوهش، ابتدا اسیدهای چرب موجود در روغن ماهی کیلکا شناسایی شد و براساس نتایج، بیشترین اسیدهای چرب موجود در روغن ماهی کیلکا مربوطه اولئیک اسید (34/78درصد)، پالمتیک اسید (19/21 درصد)، دوکوزوهگزانوئیک اسید (14/44درصد) و ایکوزوپنتانوئیک اسید (6/69 درصد) به دست آمد. ارزیابی خصوصیات فیزیکو-شیمیایی صابون‌های فرموله شده نشان داد که میزان رطوبت و  pH صابون‌های تولید شده در محدودة استاندارد  SNIقرار دارد. همچنین بررسی پایداری کف در صابون‎های تولید شده نشان داد که با افزایش میزان روغن ماهی کیلکا در صابون (تا 12 درصد)، پایداری کف تولیدی پس از گذشت 15 دقیقه به‌طور معنی‌داری افزایش می یابد (0/33±3/00 سانتی‌متر) (0/05>P). علاوه بر این، نتایج  قدرت پاک‌کنندگی نشان داد که صابون‎های حاوی روغن ماهی کیلکا از قدرت پاک‎کنندگی بسیار خوبی برخوردار ند. ارزیابی خصوصیات بافتی صابون‌های حاوی سطوح مختلف روغن ماهی کیلکا نیز نشان داد که افزودن بیشتر از 6 درصد روغن ماهی کیلکا در فرمولاسیون، منجر به کاهش سختی بافت در صابون می گردد (0/05>P) (کمترین میزان سختی 9/87±56/8 نیوتون و در تیمار 12 درصد مشاهده گردید) درحالی‌که میزان محتوای قلیای آزاد در این صابون‎ها (0/01±0/19 درصد) کمتر از صابون شاهد (بدون روغن ماهی کیلکا) (0/07±0/65 درصد) بود (0/05>P). ارزیابی فعالیت ضد میکروبی صابون‎های حاوی روغن ماهی کیلکا نشان داد که میزان 12 درصد روغن ماهی کیلکا، علاوه بر مهار رشد باکتری‎های  Staphylococcus aureus و Escherichia coli (MIC)، بیشترین هالة عدم رشد (به‌ترتیب 12/1 و 14/8 میلی‌متر) را نیز در برابر آنها نشان دارد (0/05>P).  همچنین نتایج حاصل از ارزیابی حسی نشان داد که افزودن مقادیر بیشتر از 3 درصد روغن ماهی کیلکا، اگرچه منجر به کاهش پذیرش از نظر رنگ، بو، ظاهر و ارجحیت کلی خواهد شد، اما استفاده از سطوح بالاتر روغن ماهی کیلکا در فرمولاسیون (مقدار 12 درصد)، منجر به افزایش قابلیت مرطوب­کنندگی و آبرسانی گردیده و از این نظر بالاترین امتیاز را در مصرف دارد (0/05>P). بنابراین، استفاده از سطح 12 درصد روغن ماهی کیلکا در فرمولاسیون صابون‌ جامد شستشوی دست پیشنهاد می‌گردد.