فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بخش شیلات نقش به‌سزایی در تأمین امنیت غذایی، تجارت و اشتغال‌زایی در مقیاس جهانی دارد. بخش شیلات در ایران یکی از مهمترین زیربخش‌های کشاورزی است که با دارا بودن سهمی کمتر از یک درصد از کل تولیدات کشاورزی، بیش از 10 درصد ارزش صادرات کشاورزی کشور را به‌خود اختصاص داده است. در ایران همه‌ساله بخشی از سیاست‌های حمایتی از جمله بودجة دولت به حمایت از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بخش کشاورزی و از جمله شیلات و زیرساخت‌های این بخش اختصاص می‌یابد. در این زمینه، پژوهش‌های علمی در حوزة تحلیل روند تغییرات و عملکرد سیاست‌های حمایتی، سیاست‌گذاران بخش شیلات را در جریان کم و کیف و روند تغییرات حمایت‌های داخلی از بخش شیلات قرار می‌دهد و امکان مقایسة ایران با کشورهای منطقه از نظر سطح حمایت از بخش شیلات را در دستیابی به هدف‌های سند چشم‌انداز 20 سالة کشور فراهم می‌آورد. بنابراین، اندازه‌گیری و ارزیابی میزان حمایت‌ از بخش شیلات به‌منظور تدوین راهبردهای جایگزین‌ و مناسب برای توسعة این بخش ضرورت دارد. بنابراین، هدف اصلی این پژوهش برآورد شاخص حمایت از تولیدکنندگان بخش شیلات به تفکیک زیربخش‌های آبزی‌پروری، صید آب‌های جنوب و صید آب‌های شمال کشور است. در این پژوهش، با بکارگیری روش‌شناسی کاربردی سازمان همکاری‌ و توسعة اقتصادی، شاخص حمایت از بخش شیلات با تعدیل‌های لازم برای شرایط ایران برآورد می‌شود و انتقال‌های قیمتی (قیمت بازاری) و پرداخت‌های بودجه‌ای را شامل می‌شود. این شاخص پرداخت‌های انتقالی از مالیات‌دهندگان و مصرف‌کنندگان را اندازه می‌گیرد. نتایج این مطالعه نشان داد که (با فرض ده درصدی قیمت تولیدکننده به‌عنوان هزینه‌های بازاریابی) میزان حمایت کل از تولیدکنندگان بخش شیلات روندی کاهشی داشته و از 24/4درصد در سال 1400 به 7/18 درصد در سال 1402 رسیده است، در حالی‌که حمایت مستقیم دولت نیز به‌طور میانگین تنها 12/1 درصد از ارزش تولید را شامل می‌شود. یافته‌های این پژوهش برای سیاست‌گذاران در جهت کاهش سیاست‌های حمایتی نهاده‌ای یا قیمتی، حرکت به‌سمت سیاست‌های جایگزین مناسب از قبیل تغییر جهت از سیاست حمایت نهاده‌ای به درآمدی، مدیریت مؤثر ماهیگیری و آبزی‌پروری، ایجاد پیوندهای قوی و مؤثر بین دولت و بخش خصوصی در راستای توسعة پایدار شیلات، ارزش راهبردی دارد.