بررسی وضعیت برداشت ماهی زرده ( Euthynnus affinis Cantor, 1849) با کمک رویکرد داده‌های محدود در آب‌های جنوب ایران (خلیج فارس و دریای عمان)

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات شیلاتی آب‌های دور، موسسة تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، چابهار، ایران.

2 موسسة تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران .

3 پژوهشکدة اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، موسسة تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورز‌ی، بندرعباس، ایران.

4 پژوهشکدة اکولوژی دریای خزر، مؤسسة تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران.

doi
10.22059/jfisheries.2025.391316.1452
چکیده

خلیج فارس و دریای عمان دارای گونه‌های مختلفی از آبزیان می‌باشد، که در این میان تون ماهیان دارای اهمیت بسیار زیادی است. ماهی زرده از جمله تون ماهیانی است که در سال‌های اخیر میزان صید آن کاهش نشان می‌دهد. در این تحقیق خصوصیات جمعیتی و وضعیت برداشت ماهی زرده (Euthynnus affinis) با جمع‌آوری اطلاعات فراوانی طولی از 7 منطقة تخلیة صید شامل بنادر پسابندر، بریس، کنارک، پزم (استان سیتان و بلوچستان)، همچنین بنادرجاسک، کنگ و جواد الائمه یا پارسیان (استان هرمزگان) و همچنین داده‌های سری زمانی صید در آب‌های جنوب کشور تخمین زده شد. دراین مطالعه در مجموع 3684 عدد ماهی در ایستگاه‌های تحقیق، مورد زیست‌سنجی قرار گرفت و شاخص­ های رشد شامل طول بی نهایت cm 90=L∞، ضریب رشد (yr-1) 49/0=K، مرگ ومیر طبیعی ( (yr-155/0=M، مرگ و میر صیادی (yr-1) 03/1=F، مرگ و میر کل (yr-1) 58/1=Z و ضریب بهره­برداری (yr-1) 65/0E= و زمان طول صفر به‌ترتیب 24/0-to=  محاسبه شد. مقادیر شاخص نسبت پتانسیل مولدین براساس طول (LBSPR) تخمین‌هایی از نسبت پتانسیل تخم‌ریزی (SPR) ارائه داده و در این مطالعه وضعیت متوسط ذخیره (LBSPR) 54/0 را نشان می‌دهد. میانگین (حداکثر-حداقل) شاخص‌های بیوماس به بیوماس حداکثر محصول پایدار (B/BMSY)، نسبت میزان مرگ و میر صیادی موجود به مرگ و میر حداکثر محصول پایدار (F/FMSY) و بیوماس به ظرفیت حمل یا اشباعیت (S=B/K) مدل صید-محصول حداکثر پایدار (CMSY) به‌ترتیب (0/95-0/82) 85/0، (1/20-0/96) 16/1، (0/51-0/40) 0/42 محاسبه گردید. حداکثر محصول پایدار(MSY) مدل صید-محصول حداکثر پایدار (CMSY) (32-25) 27 هزار تن تخمین زده شد. براساس نتایج به‌دست آمده وضعیت برداشت ماهی زرده در آب‌های جنوب کشور بهره‌برداری کامل (رنگ زرد) به سمت صید بی‌رویه (رنگ قرمز) بوده و به‌همین دلیل بایستی در مدیریت صید و بهره‌برداری از این گونه رویکرد احتیاطی مدنظر قرار گیرد.