فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در تفسیر بیتِ «آن جهان شهری‌ست پر بازار و کسب/ تا نپنداری که کسب اینجاست حسب» عمومِ مفسّران صرفاً به ذکر امکانِ کسب در آخرت یا توجّهِ مولانا به نتیجۀ اعمالِ نیک در دنیا با تنعّم در آخرت بسنده کرده‌اند. لکن نگارندگان این سطور این بیت را با حدیثِ «سوق‌الصور» مرتبط می‌دانند که با تفسیر به عمل آمده فهمی بدیع و نوآور محسوب می‌شود. این مفهوم نزد مولانا را می‌توان با «سوق‌الصور» نزد ابن‌عربی نیز قابل تطبیق دانست؛ زیرا او بیش از همه در این باب سخن گفته است. پس از ذکرِ مختصرِ تفسیرِ تمامِ شارحانِ مطرحِ مثنوی، ارتباطِ این بیت با مفهوم کسب در آخرت، اولاً به معنای امکان چنین کسبی و ثانیاً مرتبط با مفهومِ کسبِ صورِ اخروی‌ طرح می‌شود. کسبِ صورِ اخروی در برابرِ کسبِ دنیا قرار گرفته است و مولانا کسب دنیا را در مقابل کسب آخرت چون بازیِ کودکانه تمثیل می‌کند که فهم چراییِ آن از نتایجِ پژوهشِ پیش‌رو است.