تصویر آرمانی شاه اسماعیل صفوی؛ تأثیر شاهنامه بر ترسیم سیمای شاه اسماعیل صفوی بهمثابه قهرمان حماسی در کتاب فتوحات شاهی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تخصصی ادبیات حماسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
10.22067/jls.2025.90113.1635چکیده
شاهنامه فردوسی متشکل از مجموعهای از آداب و سنن ایرانی، اسطورهها، فرهنگ، اصول سیاستوزری، تاریخ و… پیشااسلامی فلات ایران است که بهواسطه ارزش و بیان هنری یکی از مهمترین دلایل ماندگاری چنین مفاهیمی میان ساکنان این اقلیم بوده است. در طول تاریخ، این تأثیر علاوه بر همه ابعاد فرهنگی، بر آداب کشورداری نیز مؤثر افتاد. ازآنجاکه مرز تاریخ و حماسه و اسطوره تا دوران معاصر چندان روشن نبوده است، تصویر شاه آرمانی و قهرمانان حماسی، در اذهان عمومی نیازی تولید میکرد که مورخان و شاعران و … دستگاههای تبلیغاتی هر سلسله و یا هر حاکمی باید بدان پاسخ میدادند. در آغاز دوره صفوی گستره تأثیر چشمگیر شاهنامه، هم بر مردم و هم بر شاه اسماعیل باعث شد، مورخی چون امینیهروی گاه خاسته و گاه ناخواسته از سویی به اتصاف شاه به ویژگیها و خویشکاریهای قهرمانان حماسی ملتزم شود و از دیگر سو با تقلید و الگوبرداری از نحوه و روش انشا در وجوه بلاغی و روایی شاهنامه، به ترسیم سیمای شاه اسماعیل در قالب شاهی آرمانی در کتاب فتوحات شاهی بپردازد.
