فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دریاچه‌های کوهستانی و در ماه‌های گرم سال جوامع فیتوپلانکتونی در معرض سطوح بالایی از تابش‌های ماوراء بنفش خورشیدی (UVR) قرار دارند. این موجودات استراتژی‌های مختلفی برای جلوگیری از آسیب‌های ناشی از تابش ماوراء بنفش دارند و یکی از این استراتژی‌ها تولید و تجمع اسیدهای آمینه شبیه‌مایکوسپورین (MAAs) در پیکرة خود است. عملیات نمونه‌برداری فیتوپلانکتون‌ها به‌صورت ماهانه در دورة بدون یخبندان از اردیبهشت تا شهریورماه سال 1400 انجام شد. جهت استخراج آمینواسیدهای شبه ‌مایکوسپورین، از متانول آبی 25 درصد (حجمی/حجمی)؛ به‌عنوان حلال استفاده شد. تجزیه‌و‌تحلیل عصاره‌های جمع‌آوری شده با تزریق آنها به دستگاه HPLC انجام شد، و میزان کلروفیل a با استفاده از حلال اتانول و روش اسپکتروفتومتری اندازه‌گیری گردید. در این تحقیق در جوامع فیتوپلانکتونی دریاچة کوهستانی تار هفت آمینواسید شبه ‌مایکوسپورین شناسایی شد. شینورین در تمام ماه‌ها غالب بود، درحالی‌که غلظت مایکوسپورین-گلایسین تنها در تیرماه ماه افزایش و به سطح مساوی با شینورین رسید. بالعکس، در ماه مرداد پورفیرا 334 همراه با شینورین افزایش یافت. طی مطالعة توالی جوامع فیتوپلانکتونی، غالبیت دیاتومه‌ها در فصل بهار و جلبک‌های سبز در طول تابستان مشاهده شد. همچنین فراوانی نسبی Dictyosphaerium pulchellum در ستون آب و در ماه‌های تیر و مرداد به بیش از 85درصد رسید و مشخص گردید که D. pulchellum به تابش‌های طبیعی پرتوهای فرابنفش حساسیت بالایی دارد و قادر است طیف متنوعی از آمینواسیدهای شبه‌ مایکوسپورین را تولید نماید. بنابراین برتری این فیتوپلانکتون در دریاچة تار می‌تواند به‌وضوح به دارا بودن غلظت‌های بالا و تنوع آمینواسیدهای شبه مایکوسپورین مربوط باشد. علاوه بر این، الگوهای ماهانة تغییرات در آمینواسیدهای شبه مایکوسپورین در زمان‌های افزایش تابش و استرس‌های محیطی با این ایده سازگار است که این ترکیبات نقش مهمی در حفاظت از موجودات فیتوپلانکتونی در برابر آسیب‌های ناشی از پرتوهای فرابنفش ایفا می‌کنند.