بهینه‌سازی استخراج کیتوزان از ضایعات لابستر صخره‌ای خاردار (Panulirus homarus) با استفاده از روش سطح پاسخ

نویسندگان

1 گروه شیلات، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

2 گروه شیلات، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

3 گروه میکروبیولوژی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران

4 گروه میکروبیولوژی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.

5 گروه میکروبیولوژی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.

doi
10.22059/jfisheries.2025.378188.1432
چکیده

کیتوزان، محصول استیل­زدایی کیتین، یک پلی­ ساکارید خطی کاتیونی است که به‌دلیل خواص غیرسمی، زیست­ تخریب­ پذیر و زیست­­ سازگار به‌عنوان یکی از امیدوارکننده ­ترین بیوپلیمرهای طبیعی شناخته شده است. از آنجا که روش‌های استخراج کیتوزان دشوار، زمان‌بر و گاهی اوقات بازدة پایینی دارند، بهینه‌سازی و تعیین شاخص‌های فرآیند استخراج برای رسیدن به بهترین بازده امری ضروری است. هدف از انجام این تحقیق، استفاده از روش بهینه‌سازی سطح پاسخ برای رسیدن به بیشترین بازدة درجة  استیل‌زدایی برای کیتوزان استخراج­شده از ضایعات پوست لابستر صخره­ای خاردار بود. این طرح به‌صورت کاملاً تصادفی در 3 سطح (1+، 0، 1-) با 5 متغیر مستقل به‌عنوان ورودی شامل: میزان غلظت اسیدکلریدریک (1/5، 4/5 و 7/5 درصد حجم/ حجم)، میزان غلظت هیدروکسیدسدیم (0/5، 1/5 و 2/5 مولار)، زمان استیل‌زدایی (1،2،3 ساعت)، دمای استیل‌زدایی (40، 60، 80 درجة سانتی­گراد) و زمان دمینرالیزاسیون (1، 10/5 و20 ساعت) برای تعیین بهترین ترکیب متغیرهای مؤثر در فرآیند استخراج کیتوزان انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان درصد درجة استیل‌زدایی کیتوزان لابستر با غلظت 4/88 درصد حجم/حجم، 14/09ساعت زمان دمینرالیزاسیون، غلظت 1/47 مولار هیدروکسیدسدیم، زمان استیل­­ زدایی 2/85 ساعت و دمای استیل‌زدایی 79/83 درجة سانتی­ گراد حاصل شد. مقادیر به‌دست آمده با مقادیر پیش ­بینی­ شده توسط نرم­ افزار دارای روابط منطقی بود و نشان­ دهندة تناسب مدل بکار رفته است.