فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صفویان نخستین سلسله‌ی حکومتی ایران بودند که توانستند ترکیبی پررنگ و نتیجه‌بخش بین تصوّف و تشیّع ایجاد نموده و شالوده‌‌ی حکومت خود را بر آن قرار دهند. در پیدایش و قدرت‌یابی صفویه، علاوه بر تشیّع و تصوّف و پیوند آن دو، مسألۀ آناتولی، خانقاه اردبیل و قزلباشان نقش موثری داشت. صفویان قبل از آنکه باورهای شیعی را در خدمت اهداف سیاسی خود گیرند و گرایش‌های سیاسی از خود نشان دهند در عالم تصوف سیر می‌کردند. قزلباشان که در ابتدا مترادف با صوفی بودند در تثبیت حکومت صفوی نقش اساسی ایفا نمودند و نفوذ همه جانبه‌ای در حکومت صفویه داشتند که با ورود علمای جبل عامل در عصر طهماسب یکم رابطه مریدی و مرادی به رابطۀ شرعی بدل شد و از نفوذ صوفیان کاسته شد و در نتیجه درگیری بین اهل طریقت و شریعت آغاز گردید که در عهد سلاطین صفوی تا حدی محسوس نبود اما بعدها روند تصوّف‌زدایی شدت گرفت. و حتی تعداد زیادی از صوفیان، نفی‌بلد شدند که علل این درگیری را می‌توان در عملکرد صوفیان جستجو کرد. در این پژوهش برآنیم تا با روش تاریخی و توصیفی-تحلیلی ابعاد این مسأله را واکاوی کنیم.